Westerkerk Amsterdam: De hoogste kerktoren van de stad
Stel je voor: je loopt door de Jordaan, de zon schijnt en boven de daken torent een imposante kerktoren.
Dat is de Westertoren, het onofficiële symbool van Amsterdam. Deze kerk is veel meer dan een mooi gebouw; het is een plek vol verhalen, van een beroemde schilder tot een prinses en een meisje in oorlogstijd. Ben je in Amsterdam, dan is een bezoek aan de Westerkerk een must. Je kunt er letterlijk en figuurlijk de geschiedenis induiken.
Ontwerp door Hendrick de Keyser
Renaissance architectuur
De Westerkerk is een prachtig voorbeeld van de Amsterdamse renaissance. Bouwmeester Hendrick de Keyser zorgde voor een ontwerp dat destijds heel modern was.
In plaats van de traditionele gotische stijl met spitsbogen, koos hij voor een strakker, klassieker ontwerp met horizontale lijnen en een rijk versierde voorgevel. De kerk kreeg een centraal bouwplan, wat betekent dat het vanuit het midden is opgebouwd, iets wat je normaal bij kerken niet snel ziet. Het voelt licht en ruimtelijk.
Bouwperiode en voltooiing
De bouw van de Westerkerk startte in het jaar 1620. Het was de bedoeling dat Hendrick de Keyser het project tot een goed einde zou brengen, maar dat zat er niet in.
Hij overleed al in 1621, amper een jaar na de start. Zijn zoon Pieter de Keyser nam het stokje over. Onder leiding van Pieter werd de bouw voortgezet. De kerk was in 1631 uiteindelijk voltooid, tien jaar na de dood van de oorspronkelijke architect. Het is dus een familieproject geworden.
De Westertoren: Het symbool van de Jordaan
Hoogte van de toren
Als je in de stad bent, kun je de toren bijna niet missen.
Met een hoogte van 85 meter is dit echt de hoogste kerktoren van Amsterdam. Je ziet hem vanuit de verte al opdoemen.
De keizerskroon
Vroeger was hij nog belangrijker voor de scheepvaart, als een soort baken in het landschap. Tegenwoordig is hij vooral een geliefd herkenningspunt voor toeristen en Amsterdammers. Vanuit de toren heb je trouwens een waanzinnig uitzicht over de stad. Kijk je naar de top van de toren?
Dan zie je iets heel bijzonders: een enorme keizerskroon. Dit is de kroon van Maximiliaan I, de Rooms-Duitse keizer.
De kroon is 2,5 meter hoog en weegt maar liefst 400 kilo. Hij is gemaakt van smeedijzer en koper en bekleed met bladgoud. De kroon is geplaatst in 1647, lang na de bouw van de kerk.
Het carillon
Het was een symbool van de band met de stadhouder en de monarchie. De toren heeft ook een carillon, een soort gigantische speelklok, die net zo iconisch is als de Mozes en Aäronkerk aan het Waterlooplein.
Elke dag word je verrast door melodieën die door de stad klinken.
Het carillon bestaat uit 35 klokken en wordt bespeeld vanuit een kleine kamer in de toren. Er hangt een heleboel geschiedenis aan vast. Zo klinkt er regelmatig het Wilhelmus, maar ook andere bekende deuntjes. Het is echt een stukje cultuur dat je live kunt meemaken.
Het graf van Rembrandt van Rijn
Begrafenis in 1669
Een van de meest beroemde verhalen die aan de Westerkerk kleven, is dat van de schilder Rembrandt van Rijn, al vinden we elders in Nederland, zoals bij het indrukwekkende praalgraf van de Nassaus, nog veel meer tastbare herinneringen aan onze rijke historie.
Hij overleed in 1669 en werd begraven in de Westerkerk. Destijds was hij niet de beroemde meester die we nu kennen; hij stond zelfs in de schuldsanering. Daarom kreeg hij geen eigen graf, maar werd hij begraven in een anoniem huurgraf. Veel arme Amsterdammers werden op die manier begraven; meerdere lichamen werden in één graf gelegd.
Zoektocht naar het graf en gedenksteen
Jarenlang was het een raadsel waar Rembrandt precies lag. In 2015 deden archeologen onderzoek en vonden ze een grafput dat waarschijnlijk van hem is.
Zeker weten doen ze het niet, maar de kans is groot. Wel staat er in de kerk een gedenksteen voor hem.
Die steen is geplaatst door de Amsterdamse bevolking, lang na zijn dood, om hem alsnog te eren. Het is een plek om even stil te staan bij de meester van het licht.
Het interieur en de orgels
Het Duyschot-orgel
Als je de kerk binnenstapt, valt direct het immense orgel op. Het hoofdorgel werd in 1686 gebouwd door Roelof Barentszn Duyschot.
Dat is dus een echt historisch instrument. Later, in de 18e eeuw, is het orgel flink uitgebreid door de beroemde orgelbouwer Christian Vater.
De preekstoel en lichtinval
Het orgel heeft een prachtig uiterlijk met veel goud en houtsnijwerk. Als je geluk hebt, hoor je het ook spelen tijdens een dienst of concert. Het interieur voelt heel open en licht, dankzij de hoge ramen en de centrale opbouw.
De preekstoel is een echte blikvanger. Hij is versierd met klankborden en beelden. De kansel is gemaakt in de stijl van de renaissance, net als de kerk zelf. Het houtwerk is donker en zwaar, wat mooi contrasteert met het witte stuukwerk van de muren. Het is een fijne plek om even te zitten en de sfeer te proeven.
Koninklijke huwelijken en gebeurtenissen
Huwelijk Beatrix en Claus
De Westerkerk is niet alleen voor gewone Amsterdammers belangrijk, ook het koninklijk huis heeft er een band mee.
Op 10 maart 1966 vond hier een historisch moment plaats: het huwelijk van prinses Beatrix en Claus von Amsberg. Duizenden mensen stonden buiten op het plein om het te zien.
Anne Frank en de Westertoren
Het was een dag met een gouden randje, maar ook met protesten vanwege de Duitse achtergrond van Claus. De kerk was het decor van een nieuw hoofdstuk in de Nederlandse geschiedenis. Wie van iconische torens houdt, kan ook de Martinikerk in Groningen beklimmen. Voor velen is de Westertoren ook het symbool van Anne Frank. Vanuit het Achterhuis aan de Prinsengracht kon ze de toren zien.
In haar dagboek schreef ze er vaak over. De toren was voor haar een stukje vrijheid, iets moois dat ze vanuit haar schuilplaats kon bewonderen.
Recente restauraties
Veel bezoekers die de Anne Frank Huis bezoeken, lopen daarna automatisch naar de Westerkerk om die verbinding te voelen. Om de kerk in goede staat te houden, is er de afgelopen jaren hard gewerkt aan restauratie. De toren is flink opgeknapt, want door de jaren heen was het schilderwerk en het metselwerk flink aangetast.
De kroon is opnieuw verguld en het steenwerk is hersteld. Het is belangrijk om dit soort monumenten te behouden, zodat ook de volgende generatie kan genieten van de prachtige Westertoren en alles wat erachter schuilgaat. Als je er nu bent, zie je weer een stralend gebouw.