Wat is een oblaat? Verbonden zijn met een klooster zonder monnik te worden
Stel je voor: je houdt van de rust van een klooster, maar je wilt geen monnik worden. Je hebt een baan, een gezin of gewoon je eigen appartement in de stad.
Toch voel je een diepe verbondenheid met het gebed en de ritmes van een kloostergemeenschap.
Dan is er een optie die al eeuwen bestaat, maar waar weinig mensen over praten: de oblaat. Het is een manier om bij een klooster te horen, zonder in een habijt te verhuizen. Het is een keuze voor verbondenheid, niet voor afzondering.
Wat is een oblaat eigenlijk?
Een oblaat is iemand die zich vrijwillig verbindt aan een kloostergemeenschap, maar niet de geloften aflegt die een monnik of non doet. Je blijft in de wereld wonen en werken, maar je ontvangt een geestelijke binding met het klooster.
In de Rooms-Katholieke traditie, en zeker in de Nederlandse kloosters, is dit een oude en eerbare status.
Het woord 'oblaat' komt van het Latijnse 'oblatus', wat 'aangeboden' betekent. Je biedt jezelf aan God aan, maar op een andere manier dan een kloosterling. Je bent geen lid van de orde, maar je bent wel familie van het klooster.
Denk aan een neef of nicht die vaak langskomt en altijd welkom is, maar niet in het huis woont. De oblaat legt geen eeuwige geloften af van armoede, kuisheid en gehoorzaamheid.
In plaats daarvan is er een persoonlijke belofte of verbintenis. Die kan voor een jaar zijn, of voor altijd. Het hangt af van wat jij en het klooster samen afspreken. In Nederland zie je dit vooral bij de Benedictijnen, zoals in de Abdij van Berne of de Sint Willibrordusabdij in Doetinchem.
Je bent geen lid van de orde, maar je bent wel familie van het klooster.
De oblaat is dus geen 'halve monnik'. Het is een eigen roeping.
Je leeft niet in de clausuur (de gesloten tuin van het klooster), maar je mag wel deelnemen aan delen van het kloosterleven. Soms mag je mee lunchen in de refter, of een dagdeel meedraaien in het koor voor het getijdengebed.
Waarom kiezen mensen voor deze verbondenheid?
Mensen kiezen voor het oblaatschap om verschillende redenen. Sommigen voelen een diepe spirituele roeping, maar kunnen of willen niet hun hele leven opgeven voor het klooster.
Anderen zoeken structuur en gebed in hun drukke bestaan. Weer anderen willen gewoon dichter bij een gemeenschap horen die hen inspireert. In Nederland is er een groeiende groep mensen die worstelt met eenzaamheid of zingeving. Het oblaatschap biedt hier een antwoord op.
Het geeft een thuisbasis, een plek waar je altijd welkom bent voor een gesprek of een stille wandeling. Je hoeft niet alles alleen te dragen.
Voor veel oblaten is de regel van Benedictus een houvast. Die regel draait om 'ora et labora' – bidden en werken.
Als oblaat pas je die principes toe in je eigen leven. Je bidt thuis, of je doet mee met het getijdengebed als je op bezoek bent. Je werkt met aandacht, of je nu in de tuin werkt of achter een computer zit.
Historisch gezien was het oblaatschap vroeger een manier om kinderen die ziek waren of arm, aan een klooster toe te vertrouwen. Tegenwoordig is het een bewuste keuze van volwassenen.
In Nederland zijn er specifieke ontwikkelingen geweest, zoals de oblatengemeenschappen die zich aansluiten bij de Europese Benedictijnse Confederatie. Dit zorgt voor een netwerk van gelijkgestemden. Je kiest dus niet alleen voor een klooster, maar voor een manier van leven.
Het is een commitment aan jezelf en aan de gemeenschap. Het helpt je om je eigen ritme te vinden, midden in de chaos van de moderne tijd.
Hoe werkt het in de praktijk? De kern van de verbinding
De kern van het oblaatschap is de verbintenis die je aangaat. Dit gebeurt nooit zomaar.
Eerst is er een periode van kennismaking, vaak een jaar of langer. Je leert het klooster kennen, en zij leren jou kennen. Je woont misschien een paar keer een weekend bij, of je bezoekt de vieringen.
Als het klikt, volgt er een plechtigheid. Wil je weten hoe word je monnik of non in de 21e eeuw? Dat begint vaak met een ceremonie in de kloosterkerk of een kleine kapel.
Je legt geen geloften af, maar je ondertekent een verbintenis. Soms ontvang je een speciaal gebedssnoer, een rozenkrans of een zegening. In Nederlandse kloosters zoals de Abdij van Berne is deze plechtigheid vaak eenvoudig en intiem, met de leiding van de kloostergemeenschap en een paar broeders of zusters erbij.
Als oblaat draag je geen habijt, tenzij je speciaal wordt gevraagd voor een viering. Je kleding blijft normaal.
Wel is het gebruikelijk om je sober te kleden als je het klooster bezoekt.
Denk aan een rustige broek en een shirt, zonder opvallende prints. Het gaat om respect voor de stilte en de ruimte. De drie geloften van armoede, kuisheid en gehoorzaamheid zijn helder. Je bidt dagelijks, al is het maar een paar minuten.
Je probeert de regel van Benedictus te leven in je eigen context. Veel oblaten hebben een dagelijks gebedsmoment, zoals het morgengebed of het avondgebed.
Sommige kloosters sturen een maandelijkse nieuwsbrief met gebedsintenties, zodat je weet waar je voor kunt bidden. Praktisch gezien betaal je soms een kleine bijdrage. Dit is geen 'lidmaatschapsgeld', maar een vrijwillige bijdrage voor de kosten van het klooster.
- Je bezoekt het klooster minstens een keer per jaar voor een bijeenkomst.
- Je leest dagelijks een stukje uit de Bijbel of de regel van Benedictus.
- Je onderhoudt contact met een mentor of geestelijk begeleider uit het klooster.
- Je neemt deel aan speciale oblatendagen of retraites.
Denk aan €25 tot €50 per jaar. Dit bedrag is symbolisch en helpt de gemeenschap draaiende te houden.
Je mag altijd meer geven, maar het is geen verplichting. Er is geen vaste 'prijs' voor het oblaatschap, maar de vrijwillige bijdrage is een vast onderdeel. Sommige kloosters vragen ook een bijdrage voor maaltijden tijdens een verblijf, bijvoorbeeld €15 per dag. Dit dekt de kosten voor eten en drinken.
Verschillende vormen en modellen: van informeel tot formeel
Niet elk oblaatschap is hetzelfde. Er bestaan verschillende modellen, afhankelijk van het klooster en de orde.
In Nederland zijn de meeste oblaten verbonden aan Benedictijnse kloosters, maar er zijn ook mogelijkheden bij andere orden. Een informele vorm is de 'vriend van het klooster'. Dit is geen officiële oblaat, maar iemand die regelmatig langskomt en helpt.
Je ontvangt geen zegening, maar je bent wel welkom. Dit is een goede instap als je wilt proeven van het kloosterleven zonder direct een verbintenis aan te gaan.
Kosten: vaak gratis, alleen een vrijwillige donatie. Een formele vorm is de 'oblaat op afstand'.
Dit is voor mensen die ver van het klooster wonen, bijvoorbeeld in Amsterdam of Groningen, terwijl het klooster in Brabant of Limburg ligt. Je ontvangt dan een wekelijkse brief of e-mail met gebedsintenties en een overdenking. Je betaalt dan een kleine bijdrage, bijvoorbeeld €15 per jaar voor porto en materiaal. Een andere variant is de 'tijdelijke oblaat'.
Dit is een verbintenis voor een jaar, vaak voor mensen die in een overgangsfase zitten, zoals na een verhuizing of baanwissel. Na dat jaar kun je verlengen of stoppen.
De kosten zijn vergelijkbaar met de formele oblaat, rond €25 per jaar. Er zijn ook speciale oblatengroepen in Nederland, zoals die rond de Sint Bavokerk in Haarlem of de kloosters in de Betuwe. Deze groepen komen samen voor retraites of studiedagen.
Deelname kost meestal €30-€50 per dag, inclusief maaltijden. Dit is inclusief overnachting als je blijft slapen.
Let op: sommige kloosters hebben een wachtlijst, omdat er veel animo is. Informeer altijd van tevoren. In Nederland is het gebruikelijk om eerst een kennismakingsgesprek te hebben, vaak telefonisch of via e-mail.
- Kies een klooster dat bij je past – bezoek meerdere plekken.
- Vraag naar de mogelijkheden voor oblaten – elke abdij heeft eigen regels.
- Start met een proefperiode – doe eerst ervaring op.
- Sluit een verbintenis af als het goed voelt – bespreek de details.
- Blijf actief – onderhoud de verbinding met de gemeenschap.
Dit is gratis en vrijblijvend. Prijzen kunnen variëren, maar houd rekening met €25-€50 per jaar voor de basisbijdrage.
Voor retraites tel je €30-€75 per dag extra op. Dit is inclusief eten en slapen, afhankelijk van de locatie.
Praktische tips om te beginnen als oblaat
Wil je starten? Begin klein. Bezoek een klooster in jouw regio en praat met de oblatenbegeleider.
In Nederland zijn er kloosters zoals de Abdij van Berne in Heeswijk-Dinther, de Sint Willibrordusabdij in Doetinchem of de Abdij Maria Toevlucht in Zundert.
Bel vooraf of stuur een e-mail – de meeste kloosters reageren vriendelijk. Neem de tijd om te wennen. Schrijf je in voor een nieuwsbrief of vraag om een gebedsboekje.
Veel kloosters bieden een 'oblaat-pakket' aan met een handleiding, een gebedssnoer en informatie over de regel van Benedictus. Dit kost vaak €10-€20, exclusief verzending. Zoek een maatje. Vraag of er een oblaat is die je kan begeleiden.
Dit helpt om vragen te stellen en om te wennen aan de spiritualiteit.
In Nederlandse kloosters is dit gebruikelijk – er is vaak een 'oblatencommissie' die dit regelt. Integreer het in je leven.
Begin met een dagelijks gebed van 5 minuten. Lees een stukje uit de regel van Benedictus – er zijn Nederlandse vertalingen beschikbaar, bijvoorbeeld via uitgeverij Kok of via de kloosterwinkel. Koop een rozenkrans of gebedssnoer bij de kloosterwinkel, voor ongeveer €15-€25.
Plan een bezoek. Kies een datum en blijf een nachtje slapen.
De kosten voor een logeerpartij zijn vaak €40-€60 per nacht, inclusief maaltijden. Dit is een investering in jezelf en je verbondenheid. Neem een notitieboekje mee om je ervaringen op te schrijven.
Voel je welkom. Het oblaatschap is er voor jou, niet andersom.
Of je nu 25 of 75 bent, man of vrouw, gelovig of zoekend – er is ruimte.
In Nederlandse kloosters heerst een warme, gastvrije sfeer. Je bent geen nummer, maar een mens.