Sint Nicolaas vs de Kerstman: De historische strijd om december

Portret van Henk van der Linden, historicus over religieuze tradities in Nederland
Henk van der Linden
Historicus en cultuurjournalist
Christelijke en Nationale Feestdagen · 2026-02-15 · 4 min leestijd
Transparantie: Dit artikel bevat affiliate links. Als je via onze link een product koopt, ontvangen wij een kleine commissie. Dit kost jou niets extra en helpt ons om deze site te onderhouden.

De oorsprong van Sint Nicolaas in Myra

Bisschop van Myra

Sint Nicolaas leefde in de 3e en 4e eeuw in Myra (huidig Turkije). Hij was een bisschop en stond bekend om zijn stilte en zijn gulle hart.

Zijn verhaal begon ver van ons koude kikkerlandje, maar het reisde de wereld over.

Wonderen en legendes

De basis van het Sinterklaasfeest ligt dus in het Middellandse Zeegebied. De oorsprong Sinterklaas is dus niet Nederlands, maar het feest voelt hier wel heel eigen. We namen het over en gaven er onze eigen draai aan.

Dat maakt het zo uniek in onze cultuur. Er gaan veel verhalen over hem. Het bekendste is dat hij een arme vader drie zakken goud gaf, zodat zijn dochters konden trouwen. Dat goud gooide hij via de schoorsteen naar binnen.

Een ander verhaal gaat over een bakker die zijn kinderen verstopte, maar Sint Nicolaas ze redde.

Beschermheilige van kinderen

Deze Sint Nicolaas geschiedenis zit vol met wonderen. Het maakte hem tot een symbool van hoop.

Zijn sterke geloof en goede daden zorgden ervoor dat hij beschermheilige werd. Al snel werd hij de beschermheilige van kinderen. Ook zeelieden en gevangenen zochten zijn bescherming.

In Europa groeide zijn verering snel. Vooral in de middeleeuwen werd zijn feest belangrijk.

In Nederland kreeg hij later een speciale rol. We associeerden hem met het inladen van de schepen. De bisschop van Myra werd zo een symbool voor de donkere dagen voor Kerst.

Hoe Sinterklaas naar Amerika reisde

Nederlandse kolonisten in New Amsterdam

In de 17e eeuw voeren Nederlanders naar het huidige New York. Ze namen hun tradities mee, inclusief het Sinterklaasfeest.

In New Amsterdam, het latere New York, vierden ze op 5 december pakjesavond. De Nederlandse kolonisten hielden vast aan de oude gewoontes. Ze vertelden over de goedheiligman die op een schimmel rijdt.

De transformatie naar Sinterklaas

Dit was het begin van een lange reis. Toen de Engelsen New Amsterdam overnamen, veranderde de naam langzaam.

Sint Nicolaas werd Sinterklaas. Maar de figuur bleef herkenbaar. Het feest verwaterde een beetje, maar de herinnering bleef. De transformatie naar Sinterklaas was een mix van talen.

Het hielp dat de klanken op elkaar leken. Zo bleef de Sinterklaas in Amerika bestaan, zij het in een andere vorm.

De geboorte van Santa Claus

Invloed van Washington Irving

De schrijver Washington Irving had een grote invloed. Hij schreef in 1809 over Sinterklaas in zijn boek 'Knickerbocker's History of New York'.

Hij stelde de heilige voor als een rokende, vrolijke man. Hier begon de verandering.

Het gedicht 'A Visit from St. Nicholas'

Irving gaf Sint Nicolaas een nieuwe, Amerikaanse identiteit. Het was de start van een nieuw personage. In 1823 verscheen het beroemde gedicht 'A Visit from St. Nicholas', dat voortbouwde op de historische wortels van de bisschop van Myra.

Dit gedicht, ook bekend als 'The Night Before Christmas', veranderde alles. Het introduceerde de rendieren en de slee. De publicatie van dit gedicht zorgde voor een standaard beeld. Het ontstaan Santa Claus kreeg hiermee vorm.

De rol van Coca-Cola

Het was een sprookje voor de hele familie. In de jaren dertig zorgde Coca-Cola voor de definitieve doorbraak.

De reclamecampagne toonde een vriendelijke, dikke man in een rode jas. Dit beeld werd wereldwijd bekend.

Hoewel Coca-Cola het beeld niet verzon, maakten ze het iconisch. De Coca-Cola kerstman is vandaag de dag nog steeds het standaard uiterlijk. Het maakte Santa tot een commercieel symbool.

Verschillen in uiterlijk en tradities

Mijter versus muts

Sint Nicolaas draagt een rode mijter met een kruis. Hij heeft een lange rode mantel en een staf.

Zijn uiterlijk is dat van een bisschop, waardig en oud. De Kerstman draagt een rode muts met een witte bol. Zijn pak is rood en hij heeft een brede riem. Zijn look is meer casual en gezellig.

Schimmel versus rendieren

Sint Nicolaas rijdt op een wit paard, de schimmel. Hij reist per boot vanuit Spanje.

De stoomboot is een vast onderdeel van zijn aankomst. De Kerstman vliegt in een slee getrokken door rendieren.

Pieten versus elfen

Zijn vervoer is magisch en snel. Het past bij de koude kerstnacht. De Pieten helpen Sint Nicolaas.

Ze gooien cadeautjes door de schoorsteen. Hun rol is om de logistiek te regelen.

De Kerstman heeft elfen als helpers. Ze maken speelgoed in de Noordpool. Het is een heel ander systeem van hulp.

De commerciële strijd in december

Verschuiving van pakjesavond naar kerst

In Nederland was 5 december lang het grote moment. Maar de laatste jaren schuift het op.

Steeds meer mensen wachten met cadeautjes tot kerst. De verschuiving van pakjesavond naar kerst, die haaks staat op de traditionele verering van de bisschop van Myra, komt door de invloed van buitenaf.

Invloed van Amerikaanse media

Het is een langzame, maar duidelijke trend. Het maakt december langer spannend. Amerikaanse films en series laten bijna alleen kerst zien.

De Kerstman is daar de ster. Dit beïnvloedt onze beleving.

"Kies voor Sinterklaas als je van traditie houdt en pakjesavond wilt vieren op 5 december. Kies voor de Kerstman als je meedoet met de internationale kerstgekte en tot diep in januari van de sfeer wilt genieten."

Door de Amerikaanse media wordt kerst groter gevierd. Sint Nicolaas moet het nu opnemen tegen deze sterke commerciële kracht. De commercie december is enorm. Een middenweg is om beide te vieren.

Gebruik Sint Nicolaas voor de kinderen en Kerst voor de familie. Zo hou je het beste van twee werelden over.

Portret van Henk van der Linden, historicus over religieuze tradities in Nederland
Over Henk van der Linden

Henk schrijft al 20 jaar over Nederlandse en Europese cultuurgeschiedenis voor een breed publiek.