Sint Nicolaas van Myra: De echte man achter de Sinterklaas-mythe
Ken je dat gevoel? Dat je je afvraagt wie die man met de baard en de mijter eigenlijk was?
We vieren hem elk jaar, maar weten we nog wie Sint Nicolaas echt was? Deze man was veel meer dan een inspiratie voor een kinderfeest. Hij was een echte bisschop, een man van vlees en bloed die leefde in de 4e eeuw.
Laten we even terug in de tijd gaan en de historische persoon achter de mythe ontdekken.
Het is een verhaal vol moed, geloof en wonderen.
De historische bisschop van Myra
Stel je voor: je loopt door de straten van Myra, in het huidige Turkije. Het is de vierde eeuw na Christus. Overal om je heen hoor je Griekse en Latijnse klanken.
In deze stad was Nicolaas de bisschop. Hij was geen man die veilig achter de muren van zijn kathedraal bleef.
Hij was een herder voor zijn mensen, een leider die dicht bij de mensen stond. Zijn leven speelde zich af in een tijd waarin het christendom net uit de schaduw kwam.
Deelname aan het Concilie van Nicaea
Het was een tijd van grote veranderingen en spanningen. Een van de belangrijkste momenten in zijn leven vond plaats in het jaar 325. Nicolaas was een van de bisschoppen die naar het Concilie van Nicaea werden gestuurd.
Dit was een grote bijeenkomst van kerkleiders. Ze moesten belangrijke beslissingen nemen over het geloof.
Nicolaas stond daar niet als een stille toeschouwer. Hij was een man met een missie. Hij zette zich in voor de zuivere leer van het geloof. Zijn aanwezigheid daar toont aan dat hij een gerespecteerd en invloedrijk man was in zijn tijd.
Bekende wonderen en legendes
Na zijn dood groeide de roem van Nicolaas. mensen begonnen te vertellen over de wonderen die hij had verricht.
Deze verhalen werden doorverteld van generatie op generatie. Ze vormen de basis voor de man die we vandaag de dag kennen.
Deze legendes laten zien wat voor een persoon hij was: een man die zich inzette voor de armen en de noodlijdenden. Een van de mooiste verhalen gaat over een man met drie dochters. Ze waren arm en hadden geen uitzicht op een huwelijk. Op een nacht gooide Nicolaas een zak met gouden munten door het raam.
De drie arme dochters en de bruidsschat
De legende zegt dat de zakken in de schoenen van de dochters belandden.
Dit verhaal is de basis voor het gooien van pepernoten en het leggen van cadeautjes in schoenen. Het toont de gulheid van Nicolaas. Hij gaf anoniem, zonder dat de ontvanger het wist.
Een ander beroemd wonder speelt zich af op zee. Een schip werd overvallen door een vreselijke storm.
De redding van de zeevaarders
De zeelieden waren doodsbang en dachten dat ze zouden verdrinken. Nicolaas was ook aan boord.
Hij bleef rustig en bad tot God. Op een gegeven moment stond hij op en beval de wind te bedaren. De storm ging liggen en het schip werd gered.
Dit verhaal maakte hem tot de beschermheilige van de zeelieden, vergelijkbaar met hoe de Heilige Werenfridus als beschermheilige wordt geëerd. Tot op de dag van vandaag wordt hij aan boord van schepen vereerd.
De drie studenten in het pekelvat
Er is ook een duisterdere legende. Drie studenten kwamen aan in een herberg.
De herbergier vermoorde ze en stopte hun lichamen in een pekelvat. Nicolaas kwam langs en voelde meteen dat er iets mis was.
Hij bad tot God en de studenten kwamen weer tot leven. Dit verhaal benadrukt zijn rol als beschermer van de onschuldigen. Het laat zien dat hij geloofde in wederopstanding en gerechtigheid.
De verplaatsing van de relieken naar Bari
Na zijn dood in 343 werd Nicolaas begraven in Myra. Zijn graftombe werd een bedevaartsoord.
Maar in de elfde eeuw gebeurde er iets bijzonders. De stad Myra werd veroverd en de christenen daar voelden zich niet meer veilig. Ze wilden de relieken, de botten van de heilige, beschermen tegen verwoesting.
De roof in 1087
In 1087 besloten zeelieden uit Bari, een havenstad in Italië, om de relieken te 'roven'.
Dit klinkt misschien gek, maar het was een daad van devotion. Ze wilden de botten veiligstellen en meenemen naar hun eigen stad. Ze voeren naar Myra, vonden het graf en namen de belangrijkste botten mee. Dit was een zware tocht, maar ze slaagden in hun opdracht.
De basiliek van San Nicola
De relieken kwamen aan in Bari. In Bari bouwden de inwoners een prachtige basiliek voor de heilige.
Deze kerk, de Basiliek van San Nicola, bestaat nog steeds en is een belangrijk pelgrimsoord. Het is een plek waar mensen van over de hele wereld naartoe komen om de relieken te zien. De overbrenging van de relieken zorgde ervoor dat de verering van Sint Nicolaas zich snel verspreidde over Europa. Ook in Nederland kreeg de heilige een speciale plek.
Van Sint Nicolaas naar Sinterklaas
Hoe is het nu gekomen dat deze historische bisschop uit Turkije en Italië ons kinderfeest bepaalt? Dat is een lange weg geweest.
De verering van Sint Nicolaas kwam via de kerk naar Nederland. Op 5 december, de avond voor zijn sterfdag, werd er gebeden en gevierd. Maar het feest zoals we het nu kennen, is pas veel later ontstaan.
Ontwikkeling van het kinderfeest
In de middeleeuwen was Sint Nicolaas al een populaire heilige in Nederland, net als de eerste bisschop van ons land.
Kinderen kregen soms een cadeautje of een snoepje. Maar het was geen groot, gestructureerd feest. Dat veranderde in de negentiende eeuw.
De traditie werd opgepakt en uitgebouwd tot een echt kinderfeest. De intocht van Sint Nicolaas werd belangrijk.
Invloed van Jan Schenkman
Een cruciale figuur in deze ontwikkeling is Jan Schenkman. Hij was een onderwijzer en schrijver.
In 1850 publiceerde hij een boekje: 'Sint Nikolaas en zijn knecht'. Dit boekje legde de basis voor de moderne Sinterklaastraditie. Schenkman introduceerde de figuur van de knecht, die later Zwarte Piet zou heten. Hij beschreef het paard en de stoomboot, in een tijd waarin ook andere volksverhalen over heiligen en draken nog diep in onze cultuur verankerd waren.
Zijn verhaal werd zo populair dat het de manier werd waarop Nederland Sint Nicolaas viert. Het is fascinerend om te zien hoe één boekje zo'n grote impact kan hebben op een hele cultuur.
Sint Nicolaas als beschermheilige
Sint Nicolaas is niet alleen de beschermheilige van kinderen. Hij beschermt veel meer groepen mensen.
Zijn bescherming reikt ver. Overal ter wereld wordt hij aangeroepen door mensen die hulp nodig hebben.
Patroon van kinderen, zeelieden en prostituees
Zijn verering is groot, zowel in de oosters-orthodoxe kerk als in de rooms-katholieke kerk. Je kent hem waarschijnlijk als patroonheilige van de kinderen. Dat komt door het verhaal van de gouden munten.
Maar hij is ook de beschermheilige van zeelieden, zoals we zagen in het verhaal van de storm. Wat minder bekend is, is dat hij ook de patroonheilige is van prostituees. Dit komt voort uit een verhaal waarin hij drie vrouwen redde van een leven van prostitutie. Hij wordt gezien als een helper voor mensen in nood, ongeacht hun situatie.
Verering in Oost en West
In Nederland en België is Sinterklaas een heel bekend feest. Maar in landen als Rusland en Griekenland wordt Sint Nicolaas ook intens vereerd.
Daar is hij een van de belangrijkste heiligen. De Orthodoxe kerk kent hem als Nicolaas van Myra.
Zijn relieken in Bari worden nog steeds bezocht door mensen van beide geloofsgemeenschappen. Het toont aan dat Sint Nicolaas een brug kan slaan tussen culturen en tradities. Wil je zelf de sfeer proeven van de historische Sint Nicolaas?
Bezoek dan eens de Nicolaaskerk in Amsterdam of een van de oude kerken in Nederland die aan hem gewijd zijn.
Je voelt dan de verbinding met een man die meer dan zeventienhonderd jaar geleden leefde. Een man die gulheid, moed en geloof uitstraalde. Dat is de echte kracht achter de Sinterklaas-mythe.