Sint Jozef: De patroonheilige van de timmerlieden en de arbeiders
Stel je voor: je loopt door een oud kerkje in Brabant of Limburg, en je ziet een beeld van een man met een lelietak of een stuk gereedschap. Dat is Sint Jozef. Hij is veel meer dan alleen de stille kracht achter Jezus en Maria.
In Nederland, en ver daarbuiten, is hij de patroonheilige van iedereen die met zijn handen werkt.
Van de timmerman die een dak legt tot de fabrieksarbeider die aan de lopende band staat. Zijn verhaal is een verhaal van bescherming, zorg en eenvoud. Laten we eens kijken wie deze man echt was en waarom we hem nog steeds gedenken.
De rol van Sint Jozef in de Bijbel
In de Bijbel komt Jozef niet zo vaak aan het woord, maar zijn daden spreken boekdelen.
Hij wordt genoemd in de evangeliën van Matteüs en Lucas. Daar leer je dat hij een timmerman was, een ambachtsman uit Nazareth.
Voedstervader van Jezus, De dromen van Jozef
Hij was geen rijke man, maar iemand die zijn brood verdiende met werken van hout en steen. Zijn rol was die van voedstervader van Jezus. Hij was de man die Maria beschermde en Jezus grootbracht als zijn eigen zoon. Jozef kreeg zijn opdrachten via dromen.
In een droom zag hij dat hij Maria niet mocht verlaten, ondanks dat ze zwanger was.
In een andere droom waarschuwde een engel hem om te vluchten naar Egypte. Deze dromen waren zijn kompas. Ze lieten hem zien dat hij een cruciale rol speelde in het plan van God. Hij was de stille kracht, de man die deed wat nodig was, zonder veel woorden.
Hij werd in de evangeliën van Matteüs en Lucas genoemd als timmerman (KRO-NCRV).
De vlucht naar Egypte
De vlucht naar Egypte is een van de bekendste verhalen rond de Heilige Familie. Koning Herodes was bang voor een nieuwe koning en wilde Jezus doden.
Jozef kreeg in een droom de waarschuwing en nam direct actie. Met Maria en de kleine Jezus verliet hij in het holst van de nacht zijn huis en reisde hij naar Egypte. Het was een gevaarlijke tocht, maar Jozef zorgde voor zijn gezin.
Bescherming van de Heilige Familie, Terugkeer naar Nazareth
Ze bleven daar tot Herodes was gestorven. Na de dood van Herodes kregen Jozef opnieuw een droom.
Het was veilig om terug te keren. Ze trokken niet terug naar Bethlehem, maar naar Nazareth. Daar bouwde Jozef zijn leven op als timmerman. Hij zorgde voor zijn gezin en leerde Jezus het vak.
Dit verhaal laat zien hoe Jozef een beschermer was. Hij zette zijn eigen veiligheid op het spel voor het welzijn van zijn gezin.
Vluchtte met Maria en Jezus naar Egypte om aan koning Herodes te ontkomen (Bijbel, Matteüs 2).
Patroonheilige van timmerlieden en arbeiders
Jozef is de patroonheilige van alle ambachtslieden. Hij werkte met zijn handen en verdiende zijn brood op een eerlijke manier, net zoals Sint Jan de Doper wiens geboorte in de traditie een bijzondere plek inneemt.
In Nederland zie je dat terug in de vele Sint-Jozefkerken en -kapellen. Hij is een symbool voor iedereen die werkt, of dat nu in de bouw, de industrie of de landbouw is.
Jozef als ambachtsman, Sint Jozef de Arbeider (1 mei)
Zijn feestdag op 1 mei is speciaal gewijd aan de arbeiders. Op 1 mei vieren we Sint Jozef de Arbeider. Deze dag is in 1955 ingesteld door paus Pius XII. Het was een reactie op de Dag van de Arbeid, die door socialisten werd gevierd.
De kerk wilde laten zien dat werken een roeping is, iets om trots op te zijn.
In Nederland wordt deze dag soms nog gevierd in katholieke kringen, met een speciale mis of een viering op het werk.
Paus Pius XII stelde in 1955 het feest van Sint-Jozef als arbeider in op 1 mei (Wikipedia).
De verering van Sint Jozef (19 maart)
19 maart is de feestdag van Sint Jozef. In veel katholieke landen, zoals Spanje en Italië, is dit een dag van feest en familie.
Het is er ook een soort Vaderdag, want Jozef is het voorbeeld van de zorgende vader.
Vaderdag in katholieke landen, Tradities en gebruiken
In Nederland is de dag minder groot, maar in sommige streken, zoals Limburg, wordt hij nog wel gevierd. Mensen leggen bloemen bij beelden van Jozef of gaan naar een speciale mis. In Italië en Spanje geven kinderen hun vader cadeaus op 19 maart.
Ze bakken speciale koekjes, zoals de "Sfinge di San Giuseppe" in Italië. In Nederland is dit minder gebruikelijk, maar je ziet wel dat families samenkomen.
Sommige mensen doen een speciale gebed tot Sint Jozef voor het welzijn van hun vader of man. Het is een dag van waardering voor de mannen in ons leven, net zoals we stilstaan bij de historische Sint Nicolaas van Myra.
In landen als Spanje en Italië wordt Vaderdag gevierd op zijn feestdag, 19 maart (Heiligen.net).
Beschermheilige van de universele kerk en een zalige dood
Jozef is niet alleen een patroon voor arbeiders, maar ook voor de hele kerk.
In 1870 riep paus Pius IX hem uit tot beschermheer van de universele Kerk, een traditie die voortbouwt op de verering van heiligen zoals Sint Stefanus, de eerste martelaar. Dit gebeurde tijdens het Eerste Vaticaans Concilie.
Uitroeping door Paus Pius IX, Waarom patroon van stervenden?
De paus wilde een sterke voorspreker voor de kerk, en Jozef was de perfecte keuze. Hij was een man van geloof, gehoorzaamheid en zorg. Jozef wordt ook gezien als de patroon van een zalige dood. Dit komt omdat hij stierf in het bijzijn van Jezus en Maria.
Hij had zijn leven lang voor hen gezorgd, en aan het einde werd hij bijgestaan door zijn gezin.
Veel mensen bidden tot Sint Jozef voor een vredige dood, of voor een goede stervensbegeleiding. Het is een troostende gedachte dat hij ons wil beschermen, tot het allerlaatste moment. Wil je Sint Jozef in je eigen leven betrekken?
In 1870 uitgeroepen tot beschermheer van de universele Kerk door Paus Pius IX (KRO-NCRV).
Begin met een klein gebaar. Hang een beeldje van hem in je werkplaats of kantoor.
Bid voor zijn voorspraak als je een moeilijke klus hebt. Of vier zijn feestdag op 19 maart met een simpele maaltijd en een moment van dankbaarheid.
Zo blijft zijn verhaal leven, in ons hart en in onze handen.