Sint Gummarus: Patroon van de houtbewerkers en moeilijke huwelijken

Portret van Henk van der Linden, historicus over religieuze tradities in Nederland
Henk van der Linden
Historicus en cultuurjournalist
Heiligen, Martelaren en Wonderen · 2026-02-15 · 6 min leestijd

Stel je voor: je zit in een kerk in Lier, omringd door houtsnijders, timmerlieden en mensen met een gebroken been.

Ze vragen allemaal hetzelfde: bescherm ons, Sint Gummarus. Deze man is veel meer dan een oude heilige. Hij is de patroonheilige van houtbewerkers en van huwelijken die niet soepel lopen.

Zijn verhaal begint in de 8e eeuw, in het Antwerpse Emblem, en eindigt als een levende traditie in de Kempen. Je hoeft niet gelovig te zijn om zijn kracht te voelen. Zijn leven laat zien dat je door moeilijkheden heen kunt groeien, zelfs als je vrouw je het leven zuur maakt of je werk zwaar is.

Dienst aan het hof van Pepijn de Korte

Ridder en hoveling, Militaire expedities

Sint Gummarus werd geboren in de 8e eeuw in Emblem, een dorpje bij Lier. Zijn vader was een edelman, en al snel kwam Gummarus terecht aan het hof van Pepijn de Korte, de vader van Karel de Grote.

Als jonge ridder diende hij de koning met trouw. Je ziet hem voor je: op een paard, met een zwaard aan zijn zijde, klaar voor expedities naar verre streken. Als hoveling leerde hij de kunst van het bestuur.

Hij was niet alleen een krijger, maar ook een man van verantwoordelijkheid.

Zijn taken varieerden van het beveiligen van routes tot het bemiddelen in conflicten. In die tijd was het hof van Pepijn een broeinest van politiek en macht. Gummarus wist daarin zijn plek te vinden, dankzij zijn nuchtere kijk op zaken en zijn loyaliteit.

De militaire expedities waar hij aan deelnam, waren zwaar en onvoorspelbaar. Toch bleef Gummarus trouw aan zijn idealen.

Hij zag dat geweld niet altijd de oplossing was. Zijn aanpak was praktisch: luisteren, observeren, en dan pas handelen.

Die houding zou later zijn heiligheid kleuren.

Een ongelukkig huwelijk met Guinmaria

Wreedheid van zijn vrouw, Scheiding van tafel en bed

Thuis wachtte een andere uitdaging: zijn vrouw Guinmaria. Hun huwelijk was verre van gelukkig.

Guinmaria was wreed en onredelijk, volgens de overlevering. Ze maakte Gummarus het leven zuur met haar eisen en haar koude houding. Je kunt je voorstellen hoe vermoeiend dat was na een lange dag werken. Uiteindelijk koos Gummarus voor een scheiding van tafel en bed.

Dat was in die tijd een drastische stap, maar soms nodig voor je eigen rust. Hij bleef wel in hetzelfde huis wonen, maar leefde apart van haar.

Deze keuze toont zijn wijsheid: hij zocht vrede zonder geweld of ruzie.

Het verhaal van zijn huwelijk spreekt vandaag nog steeds aan. Veel mensen herkennen de strijd in een relatie die niet loopt. Gummarus laat zien dat je kunt kiezen voor je eigen welzijn, zonder de ander te vernietigen. Zijn voorbeeld geeft hoop aan wie worstelt met een moeilijk huwelijk.

Wonderen met bomen en bronnen

De gebroken boom, Het slaan van de bron

Gummarus trok zich terug in de natuur, ver weg van het hof en zijn huwelijksproblemen. Daar gebeurden wonderen.

Een bekend verhaal gaat over een boom die hij met zijn gebed brak. Waarom? Omdat die boom hem in de weg stond tijdens zijn gebed. Het toont zijn directe aanpak: geen gedoe, gewoon doen wat nodig is. Een ander wonder is de bron die hij sloeg met zijn staf.

In Emblem, zijn geboortedorp, zou die bron nog steeds bestaan. Het water ervan zou genezend werken, vooral voor mensen met botbreuken.

Je kunt je voorstellen hoe houtbewerkers en timmerlieden hierheen trokken na een ongeluk.

Ze vroeg Gummarus om bescherming. Deze wonderen zijn niet zomaar verhalen. Ze laten zien dat Gummarus verbonden was met de aarde en met vakmensen.

Houtbewerkers voelden zich tot hem aangetrokken omdat hij zelf ook in de natuur werkte. Zijn wonderen zijn tastbaar: een gebroken boom, een nieuwe bron. Net als bij de kluizenaar in de holle eik maakt dit hem tot een heilige voor gewone mensen.

Stichting van de abdij in Lier

Samenwerking met Sint Rombout, Kluizenaarsleven

Na zijn tijd als ridder en na zijn huwelijksproblemen zocht Gummarus rust. Hij stichtte een abdij in Lier, samen met Sint Rombout. Rombout was een missionaris, en samen bouwden ze een plek voor gebed en stilte.

Je ziet ze voor je: twee mannen die met hun handen werken aan een nieuwe toekomst.

De abdij werd een centrum voor kluizenaars. Gummarus leefde er eenvoudig, ver van de drukte.

Hij wijdde zich aan gebed en het helpen van anderen. Het klooster in Lier groeide uit tot een belangrijke plek in de regio. Vandaag nog herinnert de Sint-Gummaruskerk in Lier aan zijn erfenis.

De samenwerking met Sint Rombout toont hoe Gummarus verbinding zocht. Hij was geen eenling, maar werkte samen voor een groter doel.

Deze abdij werd de basis voor zijn verering. Het is een prachtig voorbeeld van hoe je uit moeilijkheden iets moois kunt bouwen.

Patroon van houtbewerkers en breuken

Beschermheilige bij botbreuken, Sint-Gummarusprocessie

Sint Gummarus is de patroonheilige van houtbewerkers. Net zoals Sint Plechelmus in Twente, boden heiligen vaak houvast in de regio. Timmerlieden, schrijnwerkers en bosarbeiders vragen hem om bescherming. Waarom?

Omdat hij zelf in de natuur werkte en wonderen deed met bomen. Zijn feestdag op 11 oktober, vermeld door KRO-NCRV, is een dag van viering in Lier en omgeving. Hij is ook de patroon van botbreuken.

Mensen met een gebroken arm of been bidden tot hem, in de hoop op snel herstel. Net zoals bij de ridder die bisschop werd, trekt de Sint-Gummarusprocessie in Lier elk jaar duizenden bezoekers.

Tijdens deze optocht wordt zijn reliekschrijn gedragen door de stad. Het is een levendige traditie, vol muziek en gebed.

Wil je zelf de processie meemaken? Plan je bezoek voor 11 oktober. De stoet start om 14 uur in het centrum van Lier. Neem een paraplu mee, want het weer in de Kempen kan omslaan.

En als je een houtbewerker kent, vertel dan over Gummarus. Misschien helpt het hem of haar verder.

Praktische tips voor wie de traditie wil ontdekken

Bezoek de Sint-Gummaruskerk in Lier. De kerk is dagelijks open van 9 tot 17 uur, en de toegang is gratis. Neem de tijd om de houtsnijwerken te bekijken; ze vertellen het verhaal van Gummarus in beeld.

Wil je meer weten over de processie? Check de website van de stad Lier of vraag bij de toeristische dienst.

Ze hebben folders met de route en tijden. Het is een familiemiddag, dus neem kinderen mee voor de sfeer.

Als je zelf worstelt met een moeilijk huwelijk, zoek dan hulp. Praat met een counselor of een vertrouwenspersoon. Gummarus laat zien dat scheiding van tafel en bed een optie is, maar altijd met respect voor jezelf en de ander.

En voor houtbewerkers: overweeg een bezoek aan de bron in Emblem. Het is een rustige plek, ideaal voor reflectie.

Neem een stuk hout mee als aandenken. Zo draag je de traditie verder.

Portret van Henk van der Linden, historicus over religieuze tradities in Nederland
Over Henk van der Linden

Henk schrijft al 20 jaar over Nederlandse en Europese cultuurgeschiedenis voor een breed publiek.

Volgende stap
Bekijk alle artikelen over Heiligen, Martelaren en Wonderen
Ga naar overzicht →