Moderne glaskunst in oude kerken: Marc Mulders en anderen
Stap binnen in een oude kerk en je voelt meteen de stilte. De geur van eeuwenoud steen, het licht dat door hoge ramen valt.
En dan, ineens: felblauw, dieprood, sprankelend groen. Moderne glaskunst die breekt met het verleden, maar er juist door geïnspireerd raakt. Je hoeft geen expert te zijn om te voelen dat dit iets bijzonders is.
Het raakt je, zonder dat je precies weet waarom. Dat is de kracht van glas in kerken.
Wat is moderne glaskunst in historische kerken?
Moderne glaskunst in historische kerken is eigenlijk een samenspel tussen oud en nieuw. Je neemt een gebouw dat soms wel 500 jaar oud is, en voegt er een nieuw raam aan toe.
Gemaakt met hedendaagse technieken, maar wel passend bij de sfeer van de kerk. Denk aan Marc Mulders, die met zijn abstracte ontwerpen een spirituele ervaring creëert. Zijn werk is te zien in onder meer de Sint-Janskathedraal in Den Bosch.
Het gaat niet om simpelweg vervangen. Een goed modern raam moet resoneren met de architectuur en de geschiedenis van de kerk.
Het moet verhalen vertellen, maar dan in kleur en licht. Vaak werken kunstenaars samen met restauratiearchitecten en glasblazers. Zo ontstaat iets dat zowel respectvol als vernieuwend is. Het is een vorm van religieuze kunst die blijft leven.
Waarom is dit belangrijk voor onze cultuur?
Onze kerken zijn meer dan gebouwen. Ze zijn getuigen van eeuwen geschiedenis, van gemeenschappen, van rituelen. Moderne glaskunst geeft deze plekken een nieuwe betekenis.
Het laat zien dat spiritualiteit niet stilstaat. Het nodigt uit om opnieuw te kijken, om stil te staan bij wat er toe doet.
Zeker in Nederland, waar kerken steeds vaker een tweede leven krijgen als concertzaal of museum, is dit een prachtige ontwikkeling. Denk aan de Grote Kerk in Haarlem of de Martinikerk in Groningen.
Hier hangen ramen die niet alleen licht brengen, maar ook een gesprek starten over geloof, twijfel en hoop. Kunstenaars als Marc Mulders, Daan Roosegaarde of de glasblazers van Royal Leerdam Glass brengen oude verhalen op een nieuwe manier tot leven. Dit versterkt onze culturele identiteit en maakt religieus erfgoed toegankelijk voor een breder publiek.
Hoe werkt het? Techniek en proces in de praktijk
Elk modern glasraam begint met een idee. De kunstenaar maakt eerst een schets, vaak op schaal 1:10.
Dan volgt een gedetailleerd ontwerp in kleur. Dit wordt overlegd met de kerk of stichting die het raam bestelt. Belangrijk is dat het past bij de ruimte: lichtinval, kleurgebruik en verhaal moeten kloppen.
Marc Mulders werkt vaak met abstracte vormen die religieuze thema's in de moderne Nederlandse kunst op een eigentijdse wijze vertalen.
Daarna begint het ambachtelijke werk. Glasblazers snijden en schilderen de stukken glas. Voor kleurgebruik worden mineralen als kobalt (blauw) of koper (rood) gebruikt.
De stukken worden in lood gevat, net als vroeger, maar met moderne lijmen en technieken. Soms werkt men met gefused glas, waarbij lagen glas op elkaar worden gesmolten.
Dit geeft diepte en textuur. De montage gebeurt ter plekke, waarbij de kunst van het licht in de kerk volledig tot zijn recht komt.
Een raam kan wel 4 tot 6 weken in beslag nemen.
Verschillende stijlen en prijzen: wat is mogelijk?
Er zijn verschillende benaderingen. De meest traditionele is het loodglasraam, zoals Marc Mulders die vaak maakt.
Dit is duurzaam, tijdloos en past bij historische kerken. Een raam van 2 bij 3 meter kost al snel tussen de €15.000 en €30.000.
Dit hangt af van de complexiteit, het aantal kleuren en de grootte. Voor een eenvoudiger ontwerp met minder details ben je rond de €10.000 kwijt. Een andere optie is gefused glas, waarbij lagen glas worden versmolten tot een nieuw geheel. Dit geeft een meer moderne, abstracte uitstraling, waarbij de symboliek van kleuren in de christelijke kunst prachtig tot zijn recht komt.
Prijzen liggen hier vaak tussen de €8.000 en €20.000 per raam. Kunstenaars als Daan Roosegaarde werken soms met LED-geïntegreerd glas, waarbij licht en kleur samenwerken.
Dit is prijziger, rond de €25.000 tot €50.000 per project, maar wel spectaculair. Kies altijd voor een kunstenaar die ervaring heeft met religieuze ruimtes.
Praktische tips voor kerken en geïnteresseerden
Wil je als kerk of stichting een modern glasraam laten maken? Begin met een brainstormsessie.
Vraag je af: welk verhaal willen we vertellen? Welke sfeer past bij onze gemeenschap? Schakel een restauratiearchitect in die ervaring heeft met religieuze gebouwen.
Die kan helpen bij de technische integratie. En vraag altijd om een proefstuk: een klein stukje glas in de juiste kleur en textuur.
Ben je als particulier geïnteresseerd? Bezoek dan eens een kerk met modern glas, zoals de Sint-Janskathedraal in Den Bosch of de Grote Kerk in Gouda. Neem de tijd. Kijk hoe het licht valt, hoe de kleuren veranderen door de dag. Praat met de vrijwilligers die er werken.
Zij weten vaak veel over de kunstenaars en de geschiedenis. En vergeet niet: je hoeft geen gelovige te zijn om geraakt te worden door deze kunst. Het gaat over schoonheid, stilte en verbinding.