Het verschil tussen de katholieke en protestantse Bijbel
Je pakt een Bijbel uit de kast en je ziet meteen verschil.
Sommige uitgaven zijn dikker dan andere. Waarom? Dat heeft te maken met de scheiding tussen katholiek en protestant. In Nederland zie je dat terug in de boekwinkel, op school en zelfs in gesprekken bij de koffie na de dienst.
De katholieke Bijbel bevat meer boeken dan de protestantse. Protestanten hebben een lijst van 66 boeken, katholieken 73. In Nederland gebruiken beide groepen vaak dezelfde vertalingen, zoals de Nieuwe Bijbelvertaling (NBV) of de Statenvertaling, maar de inhoud verschilt per uitgave.
Wat is het verschil precies?
Een protestantse Bijbel heeft 39 boeken in het Oude Testament en 27 in het Nieuwe Testament. Een katholieke Bijbel heeft daar extra boeken bij, de zogenaamde deuterocanonieke boeken.
In Nederlandse katholieke Bijbels vind je deze boeken vaak als aparte sectie tussen Oud en Nieuw Testament.
Deze extra boeken heten in het Nederlands bijvoorbeeld Tobit, Judit, Wijsheid, Sirach en 1 en 2 Makkabeeën. Ook zitten er extra stukken in het boek Ester en Daniël. Protestanten beschouwen deze teksten als nuttig en interessant, maar niet als volledig Bijbels.
Waarom is dat belangrijk? Omdat de inhoud van de Bijbel bepaalt welke verhalen je kent.
Een katholiek kind leert op catechese over de Makkabeeën, een protestants kind niet. In Nederland zie je dat terug in de manier waarop kerken preken en welke verhalen in Bijbelse uitgaven voor kinderen worden opgenomen.
Waarom is dit verschil ontstaan?
Het gaat terug op de vroege kerk. De eerste christenen lazen de Bijbel in het Grieks, de Septuagint.
Daarin zaten extra boeken. Later, bij de vaststelling van de canon, kozen protestanten voor een kleinere lijst, gebaseerd op de Hebreeuwse Bijbel. Katholieken hielden vast aan de bredere lijst.
In de Reformatie, rond 1517, bevestigden protestanten hun keuze. Maarten Luther plaatste de extra boeken apart, als nuttig maar niet als gezaghebbend.
In Nederland zie je die keuze terug in de Statenvertaling, die vanaf 1637 de standaard werd voor protestanten. Katholieken gebruikten in Nederland lang de Vulgaat, en later eigen vertalingen. De Nederlandse cultuur laat deze scheiding zien. In de Bijbel met studienoten van het Nederlands Bijbelgenootschap staan de extra boeken soms als aparte uitgave.
In katholieke Bijbels, zoals die van uitgeverij Kok of Pelckmans, zitten ze vaak in één band. Dat beïnvloedt hoe je de Bijbel leest en welke verhalen je kent.
De inhoud: welke boeken zitten er precies in?
Protestantse Bijbel: 66 boeken. Oude Testament: Genesis tot Maleachi (39 boeken). Nieuwe Testament: Matteüs tot Openbaring (27 boeken).
Dat is de lijst die je in de meeste Nederlandse protestantse kerken gebruikt, zoals de Gereformeerde Kerken of de PKN.
Katholieke Bijbel: 73 boeken. Oude Testament: 46 boeken, inclusief deuterocanonieke boeken.
Nieuwe Testament: 27 boeken, hetzelfde als bij protestanten. De extra boeken zijn: Tobit, Judit, Wijsheid, Sirach, Baruch, 1 en 2 Makkabeeën, en extra stukken in Ester en Daniël. Deze extra boeken hebben verhalen over moed, geloof en geschiedenis.
Bijvoorbeeld het verhaal van Judith, die een vijandige generaal verslaat. Of de Makkabeeën, die in de 2e eeuw voor Christus opkwamen voor hun geloof.
In Nederlandse katholieke Bijbels staan deze verhalen vaak met voetnoten of uitleg. De Nieuwe Bijbelvertaling (NBV) is een neutrale vertaling die beide groepen gebruiken. In de NBV staan de apocriefe boeken in een apart deel, zodat je zelf kunt kiezen. De protestantse uitgave laat ze weg, de katholieke uitgave neemt ze op. Dat maakt de NBV flexibel voor Nederlandse lezers.
Varianten en modellen: wat kies je in Nederland?
Je hebt verschillende uitgaven. Wanneer je kijkt naar het verschil tussen de katholieke en protestantse Bijbel, zie je dat dit invloed heeft op de prijs. Een protestantse Bijbel kost in Nederland tussen €25 en €60, afhankelijk van formaat en binding.
Een kleine uitgave voor op reis is vaak €25-€35. Een grote studiebijbel met noten kan €45-€60 zijn.
Merken zoals het Nederlands Bijbelgenootschap (NBG) en Bijbelvertellingen bieden diverse opties. Een katholieke Bijbel kost vaak €35-€70. Luxe uitgaven met harde kaft en leeslinten zitten rond €50-€70.
Uitgaven van Kok of Pelckmans zijn populair in Nederlandse katholieke parochies. Sommige uitgaven zijn speciaal voor kinderen, met grotere letters en verhalen, rond €20-€30. Er zijn ook combinatie-uitgaven. Bijvoorbeeld een Bijbel met zowel protestantse als katholieke boeken, vaak als studiebijbel. Die kosten €60-€80.
In Nederlandse boekhandels, zoals bij Donner of Scheltema, vind je deze vaak op de religie-afdeling.
Online zijn ze verkrijgbaar via christelijke webshops, zonder extra verzendkosten. Een specifieke optie is de Bijbel met studienoten van het NBG, waarin soms wordt verwezen naar de Griekse vertaling van het Oude Testament.
Die is protestants, maar sommige uitgaven voegen extra materiaal toe voor context. Katholieke uitgaven hebben vaak een apart deel met deuterocanonieke boeken en uitleg over kerkelijke tradities. Prijzen liggen rond €40-€60, afhankelijk van formaat.
Praktische tips voor lezers in Nederland
Begin met je eigen achtergrond. Ben je opgegroeid in een protestantse kerk?
Kies dan een protestantse uitgave, zoals de Statenvertaling of de NBV protestant. Ben je katholiek of nieuwsgierig naar beide? Kies een NBV-uitgave met extra boeken erin. Bezoek een boekhandel in Nederland, zoals Donner in Rotterdam of Scheltema in Amsterdam.
Vraag om hulp bij het kiezen. Neem een proefleesmoment: pak een Bijbel op, voel het papier, check de lettergrootte.
Een goed formaat voor dagelijks gebruik is 14-16 cm breed, €30-€40. Gebruik een app of online versie voor vergelijking.
De NBV-app is gratis en laat je makkelijk wisselen tussen uitgaven. Voor katholieke teksten kun je kijken naar de website van de Katholieke Kerk in Nederland. Voor protestantse teksten is het NBG een goede bron.
Zo leer je de verschillen kennen zonder meteen een dure Bijbel te kopen. Tot slot: praat erover.
In Nederlandse kerken, bijvoorbeeld in een PKN-gemeente of een katholieke parochie, zijn mensen vaak open over deze verschillen. Stel vragen, lees een hoofdstuk uit een extra boek en ervaar zelf wat het toevoegt. Zo wordt de Bijbel een levend verhaal, niet alleen een boek.