De zending van de apostelen: Gaat heen en onderwijst alle volkeren
Een van de krachtigste opdrachten die Jezus zijn volgelingen meegaf, klinkt vandaag nog even revolutionair als tweeduizend jaar geleden. Het is een opdracht die verder gaat dan een leuk idee; het is een roeping die de hele wereld op zijn kop zette.
We hebben het over de zending van de apostelen. Het is het moment dat de boodschap van Jezus niet langer bij één groepje mensen blijft, maar de wijde wereld in wordt gestuurd. Je kent het misschien vanuit de Bijbel: de woorden 'Gaat heen en onderwijst alle volkeren'.
Het klinkt simpel, maar het is een complex en prachtig concept dat de basis vormt voor het christelijk geloof zoals we het vandaag kennen.
In dit stuk duiken we in de betekenis, de werking en de praktische kant van deze 'grote opdracht'. Want wat betekent dat eigenlijk, in de praktijk van alledag?
Wat is die 'grote opdracht' nu echt?
De kern van de opdracht staat in het laatste hoofdstuk van het evangelie van Matteüs.
Jezus is dan al opgestegen en zijn leerlingen staan met lege handen. Of toch niet? Hij geeft hen een duidelijke missie: 'Maak al de volkeren tot mijn leerlingen'. Dit is geen vrijblijvend advies. Het is de basisopdracht voor elke christen, of je nu in de 1e eeuw leefde of in de 21e eeuw.
Het draait allemaal om het uitdragen van een verhaal. Het gaat hier niet over verkopen of een clubje werven.
De opdracht is tweeledig. Eerst: 'Gaat heen'. Dat betekent beweging. Je moet je comfortzone uit. Ten tweede: 'onderwijst'.
Dat is het inhoudelijke deel. Je deelt wat je hebt geleerd en wat je gelooft. Je vertelt over het leven, de dood en de opstanding van Jezus.
Het is een uitnodiging om anderen te helpen begrijpen wat jij zelf bent gaan zien. Waarom is dit zo belangrijk?
Omdat het de motor is van het christendom. Zonder deze opdracht was het geloof waarschijnlijk een kleine joodse sekte gebleven die nooit de grenzen van Judea was gepasseerd. Deze opdracht zorgde voor de enorme verspreiding van het christendom, tot in de uithoeken van de wereld.
Het is de reden dat we hier in Nederland nu kerken hebben staan en over deze dingen kunnen praten.
Het is een doorgeefluik van generatie op generatie.
De kern van de zaak: Wat moet je eigenlijk doen?
De opdracht heeft een paar specifieke onderdelen die essentieel zijn. Allereerst is er de doop.
In de tekst staat dat mensen gedoopt moeten worden 'in de naam van de Vader en de Zoon en de Heilige Geest'.
Dit is het officiële teken van toetreding. Het is een symbool van reiniging en een nieuw begin. In de vroege kerk was dit een radicale stap.
Je verliet je oude leven en je sloot je aan bij een nieuwe gemeenschap. Ten tweede is er het 'onderwijzen'. Dit betekent dat je mensen leert wat Jezus heeft gezegd en gedaan. Je geeft de inhoud van het geloof door.
Denk aan de bergrede, de wonderen, de liefde voor de naaste. Dit gebeurt niet alleen met woorden, maar ook door voor te doen hoe je een leven leidt dat hierop is afgestemd.
Het is een combinatie van praten en laten zien. Een soort van 'leren door te doen'.
Een derde element, dat vaak wordt meegenomen in de uitleg, is genezing. In de verhalen direct na de opdracht zie je de apostelen direct aan de slag gaan: ze genezen zieken en drijven demonen uit. Dit was het bewijs dat hun boodschap kracht had.
Het was niet zomaar een praatje; het had impact. Het liet zien dat er een nieuwe realiteit aanbrak, waarin de betekenis van het Koninkrijk van God inbrak in de oude wereld.
Hoe werkte dat in de praktijk? De eerste stappen
Je kunt je voorstellen dat de figuren uit het Nieuwe Testament flink aan de bak moesten.
Ze kregen te maken met culturele barrières, taalproblemen en soms zelfs gewelddadige tegenstand. Een mooi voorbeeld is Petrus, die een visioen krijgt waardoor hij begrijpt dat hij ook bij niet-Joden mag gaan prediken. Dit was een enorme stap.
Hij moest zijn eigen tradities loslaten om de opdracht uit te voeren. Zo ging hij naar het huis van Cornelius, een Romeinse soldaat.
De manier van reizen was simpel: te voet of per schip. Er waren geen gemakkelijke opties.
Een reis vanuit Jeruzalem naar Damascus was al een flinke onderneming. Ze namen niets mee behalve hun verhaal. Soms werden ze opgepakt, zoals Paulus in Filippi. Hij werd in de gevangenis gegooid, maar bleef zingen.
De kern van de werking was dus volharding, geworteld in de ethiek van Jezus. Ondanks tegenslag bleven ze vertellen wat ze gezien en gehoord hadden.
Ze bouwden overal gemeenschappen. Dat was essentieel. Ze kwamen samen in huizen, zoals het huis van Priscilla en Aquila in Korinthe. Ze deelden brood, baden samen en zongen psalmen.
Dit zorgde voor een onderlinge band. Als je als zendeling in een vreemde stad aankwam, had je meteen een plek om te blijven.
Deze netwerken waren de basis voor de groei van de kerk. Het was een grassroots-beweging.
Verschillende modellen: Van Paulus tot Moeder Theresa
Door de eeuwen heen hebben mensen de 'grote opdracht' op allerlei manieren ingevuld. Je kunt zeggen dat er verschillende 'modellen' zijn ontstaan. Een klassiek model is dat van de 'zendeling'.
Iemand die specifiek wordt uitgezonden naar een plek waar het geloof nog niet is.
Denk aan de missionarissen die in de 19e eeuw naar Afrika of Azië gingen. Ze bouwden scholen en ziekenhuizen naast hun kerkelijke werk.
Dit model kost vaak veel tijd en geld. Een zendingsorganisatie zoals 'Wycliffe Bijbelvertalers' investeert jaren in training en voorbereiding, met kosten die kunnen oplopen tot tienduizenden euro's per jaar per gezin. Een ander model is wat we nu vaak 'buddy-missie' of 'vriendschapsmissie' noemen.
Dit is minder formeel. Je bent niet een 'zendeling' met een grote hoofdletter Z, maar je leeft je geloof uit op je werk, in je straat of op school.
Je bouwt relaties op. Dit zie je bijvoorbeeld bij de 'Kerk in Actie' of 'Dorcas'. Ze ondersteunen projecten, maar de focus ligt op samenwerking en relaties. Dit model is minder gericht op 'bekeren' en meer op dienstbaarheid en vriendschap.
Kosten zijn vaak lager, het zijn vaak giften of vrijwilligersprojecten. Een derde model is het 'leefgemeenschap-model', zoals je ziet bij kloosters of christelijke communes.
Zij proberen 'een lichtend stad op een berg' te zijn. Ze laten zien hoe het kan, door samen te leven.
Denk aan de broedergemeenschap van Taizé in Frankrijk, waar jongeren van over de hele wereld samenkomen. Of de Abdij van Berne in Heeswijk-Dinther. Ze vragen geen geld voor hun werk, maar leven van giften en eigen werk. De 'prijs' is hier een totale toewijding aan de gemeenschap en een eenvoudig leven.
Praktische tips: Hoe begin je?
Je hoeft niet meteen naar de andere kant van de wereld. De opdracht begint vaak veel dichter bij huis.
Misschien wel in je eigen straat. De vraag is: hoe vertel je jouw verhaal op een manier die niet vervelend of opdringerig is? Hier zijn een paar concrete ideeën die je meteen kunt proberen.
- Start met een maaltijd: Nodig eens iemand uit die je minder goed kent. Eten verbindt. Vraag naar hun verhaal. Luister echt. Deel daarna, als het ter sprake komt, iets van wat jou bezighoudt. Een etentje kost misschien €20-€30, maar de investering in tijd is veel meer waard.
- Zoek een plek om te dienen: Doe vrijwilligerswerk. Bij de voedselbank, in een opvang of bij een club voor kinderen. Laat je geloof zien door te helpen, niet door te praten. Handen uitsteken is vaak de krachtigste preek.
- Leer een vaardigheid: Wees iemand die een ander iets leert. Leer iemand Nederlands, help iemand met computeren, of leer iemand breien. In de relatie die je opbouwt, ontstaat vanzelf ruimte voor diepere gesprekken.
- Gebruik kunst en cultuur: De Bijbel zit vol met verhalen. Geef een boek cadeau, zoals 'Het boek van vrede' van bisschop Bomers, of deel een mooi lied. Soms raakt een verhaal of een lied iemand meer dan een preek.
Het draait allemaal om oprechte aandacht. Uiteindelijk gaat het bij de zending van de apostelen niet om een script dat je moet afdraaien.
Het gaat om een houding. Een houding van openheid, nieuwsgierigheid en liefde voor de mensen om je heen. Zoals de apostelen deden, stap voor stap, van de ene stad naar de andere. Zo kun jij ook je eigen 'zending' hebben, precies daar waar je nu bent.