De traditie van de 'Kroezeboom' op de Fleringer Es

Portret van Henk van der Linden, historicus over religieuze tradities in Nederland
Henk van der Linden
Historicus en cultuurjournalist
Lokale en Regionale Tradities · 2026-02-15 · 6 min leestijd

Stel je voor: je wandelt over de Fleringer Es, een uitgestrekt heuvellandschap bij Tubbergen in Twente. De wind waait over de grasheuvels en dan zie je hem: een monumentale eik, breed en stoer, met een kruin die zucht onder de jaren.

Dit is de Kroezeboom. Een plek waar geschiedenis, geloof en verhalen samenkomen. Je staat hier letterlijk op een historische grens.

De boom is meer dan alleen een oude plant; hij is een stille getuige van eeuwen strijd, geloof en traditie.

Pak een kop koffie, want we duiken diep in de verhalen achter deze unieke plek.

De geschiedenis van de Kroezeboom in Fleringen

De Kroezeboom is een zomereik die al eeuwen de skyline van de Fleringer Es domineert. Hij is niet zomaar een boom; hij is een monument.

Zijn wortels grijpen diep in de bodem van Twente, en zijn takken lijken een verhaal te willen fluisteren aan wie het wil horen. De leeftijd van de Kroezeboom is indrukwekkend. Volgens de Bomenstichting wordt de boom geschat op een leeftijd van 400 tot 500 jaar.

Ouderdom van de boom

Dat betekent dat hij al in de late middeleeuwen wortel schoot, lang voordat de Tachtigjarige Oorlog begon.

Terwijl de wereld om hem heen veranderde, bleef hij staan. Een vaste waarde in een veranderende tijd. In vroeger tijden waren bomen vaak cruciaal voor landmeting.

De boom als grensmarkering

De Kroezeboom fungeerde als een duidelijke grensmarkering op de Fleringer Es. Dit was een plek waar verschillende percelen elkaar ontmoetten.

De boom gaf houvast in een tijd zonder GPS. Vee dat hier graasde, werd door de boom in toom gehouden.

De geschiedenis Kroezeboom Fleringen zit dus vol praktische toepassingen, naast de romantische verhalen.

De religieuze betekenis tijdens de Reformatie

Toen in de 16e en 17e eeuw de Reformatie Nederland overspoelde, veranderde er veel. Het katholicisme werd verboden en de kerken sloten hun deuren.

Geheime missen onder de boom

Toch bleef het geloof leven, vaak in het diepste geheim. De Kroezeboom werd een schuilplaats voor wie vasthield aan de oude rituelen.

Stel je voor: onder de brede takken van de Kroezeboom verzamelden zich mensen in het donker. Ze luisterden naar een mis die in het geheim werd opgedragen. Dit was geen uitzondering.

De rol van de rondtrekkende priesters

In Twente waren er veel van deze schuilkerken, en de Kroezeboom fungeerde als een natuurlijk alternatief. De Canon van Nederland bevestigt dat deze schuilplaatsen essentieel waren voor het behoud van het katholieke geloof in deze regio.

De missen onder de Kroezeboom werden niet geleid door een vaste priester. Rondtrekkende priesters, de zogenaamde 'reizende priesters', kwamen langs in het geheim. Zij riskeerden hun leven om de sacramenten toe te dienen. Een mis onder de Kroezeboom was een daad van verzet en toewijding. Het geloof werd levend gehouden, niet in een kerkgebouw, maar onder de bladeren van een oude eik.

De Kroezeboom als middelpunt van lokale folklore

Naast de serieuze geschiedenis is de Kroezeboom ook een bron van fascinerende verhalen en volksgeloof.

Verhalen en legendes

De lokale bevolking heeft de boom door de eeuwen heen omarmd als een magische plek. Legenden en rituelen groeiden om hem heen, net als de takken van de eik. Een bekende legende gaat over de 'kroezige' uitstraling van de boom.

Sommigen zeggen dat de takken zo wild groeien omdat de boom bescherming biedt tegen onweer. Anderen beweren dat er vroeger schatten verborgen lagen onder de wortels.

Processies en vieringen

Deze verhalen worden van generatie op generatie doorverteld. Ze geven de boom een mystieke lading die je voelt zodra je onder zijn kruin staat.

Hoewel de Kroezeboom een schuilplaats was tijdens de Reformatie, is het vandaag de dag een plek voor viering. Er vinden regelmatig processies plaats, vooral rondom religieuze feestdagen. Deze tochten lopen over de Fleringer Es en eindigen bij de boom. Het is een traditie die het verleden verbindt met het heden. Je ziet mensen samenkomen, niet alleen voor het geloof, maar voor de gemeenschap.

Behoud en verzorging van de monumentale eik

Een boom van 500 jaar oud heeft zorg nodig. De Kroezeboom is een kwetsbaar monument.

Zonder menselijke tussenkomst zou hij waarschijnlijk al lang zijn omgevallen. Gelukkig is er veel aandacht voor zijn behoud.

Boomchirurgie door de jaren heen

In de 20e eeuw is de boom meerdere keren behandeld door boomchirurgen. De takken werden gestut met ijzeren stangen om instorting te voorkomen. Dit soort behandelingen is essentieel voor monumentale bomen. Het is een delicate operatie die veel expertise vereist.

De Kroezeboom is hierdoor nog steeds stabiel en veilig om te bezoeken.

Bescherming van de Fleringer Es

De boom staat op een open plek, maar de omgeving is ook beschermd. Landschap Overijssel beheert de Fleringer Es. Zij zorgen ervoor dat de bodem niet te compact wordt en dat er geen schadelijke activiteiten plaatsvinden.

Dit is cruciaal voor de gezondheid van de wortels. Het onderhoud van de Kroezeboom is een gedeelde verantwoordelijkheid van de gemeenschap en de landschapsbeheerders.

Toerisme en wandelroutes rondom de Kroezeboom

De Kroezeboom is een trekpleister voor toeristen en wandelaars. De Fleringer Es biedt prachtige uitzichten en een rust die je in de stad niet vindt.

Als je in Twente bent, is een bezoek aan de boom een must. Er zijn verschillende wandelroutes uitgestippeld die langs de Kroezeboom leiden. Je kunt kiezen voor een korte wandeling van ongeveer 3 kilometer of een langere tocht van 10 kilometer.

De routes zijn goed aangegeven met bordjes. Onderweg kom je andere historische plekken tegen, zoals oude boerderijen, grafheuvels en eeuwenoude kerkpaden die door het landschap slingeren.

Het toerisme in Tubbergen is gericht op rust en ruimte, en de Kroezeboom past daar perfect in. Praktische tip: er is geen horeca direct bij de boom. Neem dus zelf water en wat te eten mee. De dichtstbijzijnde parkeerplaats ligt op ongeveer 500 meter afstand.

De wandeling ernaartoe is makkelijk begaanbaar, maar draag wel stevige schoenen. De Fleringer Es kan modderig zijn na regenval.

Ben je geïnteresseerd in de historie? Combineer je bezoek dan met een bezoek aan Museum Tasterien in Vasse. Hier leer je meer over de geschiedenis van Twente en de rol van de Kroezeboom in de regio.

De Kroezeboom is meer dan een boom. Het is een getuige van eeuwen geschiedenis, een symbool van verzet en een plek van rust.

Een dagje uit in Twente is een ervaring die je niet snel vergeet.

Of je nu komt voor de geschiedenis, de natuur of gewoon voor een mooie wandeling, de Kroezeboom op de Fleringer Es wacht op je. Sta even stil bij de stam, voel de schors en luister naar de wind. Je bent dan even verbonden met een ver verleden, in het hart van Twente, waar oude religieuze tradities en processies nog altijd tot de verbeelding spreken.

Portret van Henk van der Linden, historicus over religieuze tradities in Nederland
Over Henk van der Linden

Henk schrijft al 20 jaar over Nederlandse en Europese cultuurgeschiedenis voor een breed publiek.

Volgende stap
Bekijk alle artikelen over Lokale en Regionale Tradities
Ga naar overzicht →