De SGP: De oudste partij van Nederland en haar bijbelse grondslag

Portret van Henk van der Linden, historicus over religieuze tradities in Nederland
Henk van der Linden
Historicus en cultuurjournalist
Kerk, Politiek en Maatschappij · 2026-02-15 · 8 min leestijd

Stel je voor: je zit aan een keukentafel in Staphorst of Urk, met een kop koffie en een koekje.

Iemand vertelt je over een partij die al bestaat sinds 1918, die niet meegaat met de tijdgeest, maar vasthoudt aan de Bijbel. Dat is de SGP, de oudste partij van Nederland.

Het is een partij met een duidelijke missie: de samenleving inrichten volgens de beginselen van de Schrift. Dat klinkt traditioneel, en dat is het ook. Maar het is ook een verhaal van trouw, gemeenschap en een andere kijk op politiek. In Nederland kennen we veel partijen, maar de SGP is een unieke verschijning.

Ze zitten in de Tweede Kamer, in de Eerste Kamer en in gemeenteraden.

Ze zijn klein, maar ze zijn er altijd. En ze laten zien dat politiek ook kan gaan over overtuiging, niet alleen over peilingen.

Wat is de SGP en waarom bestaat ze?

De SGP staat voor Staatkundig Gereformeerde Partij. Ze is opgericht in 1918 door dominee Gerrit Hendrik Kersten.

Hij wilde een partij die niet alleen stemde voor beleid, maar die een bijbelse visie op de samenleving uitdroeg. De SGP gelooft dat de overheid een opdracht heeft van God. Dat betekent: de overheid moet recht doen, zorgen voor zwakken en het gezin beschermen.

De partij is ontstaan uit de gereformeerde traditie in Nederland, een stroming die sterk leeft in streken als de Biblebelt.

Denk aan plaatsen als Barneveld, Katwijk of Tholen. De SGP is niet groot, maar ze heeft een vaste aanhang. Mensen stemmen op de SGP omdat ze zich herkennen in de bijbelse grondslag en de principiële opstelling. Het is een partij die niet meebuigt met de wind van de dag, maar vasthoudt aan wat ze ziet als Gods wil.

Waarom is dat belangrijk? Omdat het laat zien dat Nederland een divers politiek landschap heeft.

De SGP vertegenwoordigt een groep mensen die anders denkt over politiek en samenleving. Ze stellen vragen die andere partijen soms niet stellen. Bijvoorbeeld: wat is de rol van de zondag?

Hoe ga je om met leven en dood? De SGP is een stem voor een specifieke traditie in Nederland.

Dat maakt de politiek rijker en geeft ruimte voor verschillende overtuigingen. Het is een stukje cultureel erfgoed, net als de klederdracht of de gereformeerde kerken. De SGP laat zien dat geschiedenis en religie nog steeds een plek hebben in de Nederlandse samenleving.

De kern van de SGP: bijbelse beginselen in de politiek

De SGP is gebouwd op een paar vaste beginselen. Allereerst: de Bijbel is het onfeilbare Woord van God.

Dat betekent dat alle wetten en regels die de partij voorstelt, gebaseerd moeten zijn op de Schrift. De SGP gelooft dat de overheid een dienende rol heeft, net zoals in de Bijbel staat beschreven. Ze wil een samenleving waarin het gezin centraal staat.

De partij is tegen abortus en euthanasie, omdat ze het leven als een geschenk van God ziet.

De SGP wil ook dat de zondag een rustdag blijft. Geen winkels open, geen sportwedstrijden, maar tijd voor God en elkaar. Dat klinkt streng, maar voor aanhangers is het een manier om rust en ritme te behouden in een drukke wereld. Een ander belangrijk punt is het vertrouwen op God.

De SGP gelooft dat de overheid niet alles kan oplossen. Ze moet bescheiden zijn en ruimte laten voor burgers en kerken.

De partij is voorstander van kleine overheid, met minder regels en meer verantwoordelijkheid voor mensen zelf. In de praktijk betekent dit dat de SGP vaak stemt tegen wetten die de vrijheid van burgers beperken. Ze zijn kritisch op Europese samenwerking, omdat ze bang zijn dat Nederland zijn eigen beleid verliest.

De SGP wil een samenleving waarin mensen elkaar helpen, zonder dat de overheid overal tussenkomt.

De SGP gelooft dat de overheid een opdracht heeft van God: recht doen, zorgen voor zwakken en het gezin beschermen.

Dit is een visie die goed past bij de gereformeerde traditie in Nederland, waar gemeenschap en naastenliefde centraal staan. Het werk van de SGP in de praktijk is concreet. Ze zitten in de Tweede Kamer, waar ze meestal met 2 of 3 zetels vertegenwoordigd zijn.

In de Eerste Kamer hebben ze ook een paar zetels. Daarnaast zijn ze actief in gemeenteraden, vooral in de Biblebelt.

De partij werkt samen met andere christelijke partijen, zoals de historische fusie van het CDA en de ChristenUnie, maar ze blijft altijd principieel. De SGP-leden zijn vaak actief in hun eigen kerkelijke gemeente.

Ze organiseren bijeenkomsten, debatten en studiedagen. De partij heeft een eigen blad, de "Stem van de SGP", waarin ze hun standpunten uitleggen. Het is een hechte club, waarin traditie en geloof centraal staan.

Hoe werkt de SGP in de praktijk? Dagelijks leven en politiek

Stel je voor dat je in een dorp woont waar de SGP de grootste is. Dan merk je dat in het dagelijks leven. De zondag is rustig, winkels zijn dicht en er is, mede door de discussie over voetbal op zondag, veel aandacht voor kerk en gezin.

De SGP-politici zijn vaak bekende gezichten uit de eigen gemeenschap. Ze zijn geen professionele bestuurders, maar mensen met een normale baan die zich inzetten voor hun overtuiging.

In de Tweede Kamer vragen ze aandacht voor onderwerpen als gezinsbeleid, onderwijs en zorg. Ze stellen kamervragen over thema's die spelen in de gereformeerde gemeenschap.

Bijvoorbeeld over de kosten van de zorg of de regels voor huisvesting in kleine dorpen. De SGP werkt volgens een strakke structuur. De partij heeft een partijbestuur, een fractie in de Tweede Kamer en regionale afdelingen.

Leden betalen contributie, meestal rond de €30 per jaar. De partij ontvangt ook subsidie van de overheid, omdat ze in de Tweede Kamer zitten.

Dat geld wordt gebruikt voor campagnes, publicaties en onderzoek. De SGP is zuinig met geld en werkt veel met vrijwilligers. Ze organiseren bijeenkomsten in gemeenschapshuizen of kerken, vaak gratis of tegen een kleine vergoeding. De partij heeft geen dure reclamecampagnes, maar vertrouwt op persoonlijk contact en een vaste achterban.

In de politiek probeert de SGP invloed uit te oefenen door samen te werken. Ze sluiten zich aan bij een coalitie als hun principes niet worden geschonden.

In de praktijk betekent dit dat ze soms in de oppositie zitten, maar ook regelmatig onderdeel uitmaken van een regering.

De SGP heeft bijvoorbeeld meegewerkt aan kabinetten-Rutte, maar altijd met de eigen voorwaarden. Ze eisen dat er rekening wordt gehouden met hun bijbelse uitgangspunten. Dat levert soms spanning op, maar het zorgt ook voor een unieke stem in de Nederlandse politiek.

Varianten en modellen: hoe de SGP verschilt van andere partijen

De SGP is niet de enige christelijke partij in Nederland. Er is ook het CDA en de ChristenUnie met haar christelijke waarden.

Het CDA is een brede christendemocratische partij, met een mix van conservatieve en progressieve ideeën. De ChristenUnie is iets progressiever op het gebied van sociale zaken, maar wel christelijk.

De SGP is de meest conservatieve van de drie. Ze houden het strengst vast aan de Bijbel. Waar het CDA soms meegaat met nieuwe wetten, zoals de invoering van het homohuwelijk, zegt de SGP nee. Ze zijn principieel en laten zich niet leiden door peilingen.

Er zijn ook verschillen in aanhang en aanpak. De SGP heeft een vaste kern van stemmers, vooral in de Biblebelt.

De partij telt ongeveer 30.000 leden, wat klein is vergeleken met andere partijen. Hun campagnes zijn sober: folders, bijeenkomsten en persoonlijke gesprekken. Ze gebruiken geen dure billboards of tv-reclame.

De SGP investeert in relaties, niet in reclame. Dat maakt de partij uniek in een tijd waarin politiek vaak om imago draait.

De partij is een voorbeeld van hoe je een principiële boodschap kunt uitdragen zonder veel geld.

De kosten voor een lidmaatschap zijn laag, en de partij draait op vrijwilligers. Een andere variant is de manier waarop de SGP omgaat met maatschappelijke thema's. Waar andere partijen soms flexibel zijn, blijft de SGP vasthouden aan hun visie.

Bijvoorbeeld op het gebied van milieu: de SGP is voorstander van duurzaamheid, maar wel vanuit de gedachte dat de aarde van God is. Ze willen zorgen voor de schepping, maar niet ten koste van economische stabiliteit.

In de praktijk betekent dit dat ze voorstellen doen voor energiebesparing en landbouw, maar wel met oog voor de boeren in Nederland.

De SGP is een partij die rekening houdt met de specifieke situatie van Nederland, met zijn landbouw en gereformeerde tradities.

Praktische tips voor wie meer wil weten of betrokken wil raken

Wil je meer weten over de SGP? Begin dan met een bezoek aan hun website.

Daar vind je het partijprogramma, standpunten en nieuws. Je kunt ook lid worden, vanaf €30 per jaar. Dat geeft je toegang tot bijeenkomsten en de mogelijkheid om mee te praten.

De SGP organiseert regelmatig open dagen in Den Haag of in regio's.

Die zijn gratis en geven een kijkje achter de schermen. Zo leer je de mensen kennen en begrijp je waarom ze zo denken. Als je in een dorp woont met een SGP-afdeling, ga eens naar een vergadering toe.

Het is informeel en je kunt gewoon binnenlopen. Praat met een raadslid of een vrijwilliger.

Vraag naar hun motivatie en hoe ze politiek bedrijven. De SGP is een partij die open staat voor vragen, ook van mensen die niet uit de gereformeerde hoek komen.

Ze willen hun verhaal delen en uitleggen waarom ze geloven in deze aanpak. Als je zelf politiek actief wilt worden, kun je je aanmelden als vrijwilliger. Help met een campagne, schrijf artikelen voor de lokale krant of organiseer een bijeenkomst. De SGP heeft een netwerk van afdelingen die altijd behoefte hebben aan extra handen.

Je hoeft geen lid te zijn om mee te helpen, maar het helpt wel. Zo bouw je mee aan een partij die al meer dan 100 jaar bestaat en een plek heeft in de Nederlandse geschiedenis.

Tot slot: respecteer de keuze van anderen. De SGP is niet voor iedereen, maar ze is wel een deel van Nederland. Of je het nu eens bent met hun standpunten of niet, hun aanwezigheid verrijkt het politieke debat.

Probeer te begrijpen waarom ze denken zoals ze denken, en praat met elkaar. Dat is de basis van een gezonde democratie.

Portret van Henk van der Linden, historicus over religieuze tradities in Nederland
Over Henk van der Linden

Henk schrijft al 20 jaar over Nederlandse en Europese cultuurgeschiedenis voor een breed publiek.

Volgende stap
Bekijk alle artikelen over Kerk, Politiek en Maatschappij
Ga naar overzicht →