De Nieuwe Bijbelvertaling (NBV21): Waarom een nieuwe vertaling?
Je staat in de boekhandel en ziet een nieuwe Bijbel liggen. De kaft voelt fris aan, de letters zijn helderder.
Het is de NBV21, de opvolger van de Nieuwe Bijbelvertaling uit 2004. Waarom eigenlijk? De Bijbel is toch al eeuwenoud? Dat klopt, maar de taal om ons heen verandert continu.
En de manier waarop we naar bijbelverhalen kijken, verandert ook. De NBV21 is een update die rekening houdt met nieuwe inzichten en een taal die nu gesproken wordt.
Het is een vertaling voor vandaag, gemaakt door het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap (NBG).
De aanleiding voor de NBV21
De NBV uit 2004 was een groot succes. Toch kreeg die vertaling na verloop van tijd kritiek.
Sommige mensen vonden de taal soms te informeel, anderen misten bepaalde nuances.
Kritiek op de NBV uit 2004
Het was tijd voor een opfrisser. De wereld staat niet stil, en dat geldt ook voor ons taalgebruik en ons historisch besef. De NBV uit 2004 was een moedige stap.
Het was een vertaling in modern Nederlands, bedoeld voor iedereen. Maar sommige kerkgenootschappen vonden de taal te plat.
Nieuwe theologische inzichten
Ze misten de eerbied die bij een heilig boek past. Waarom NBV21? Omdat er een balans gezocht moest worden. De vertalers wilden duidelijk zijn, maar ook ontzag uitdrukken. Dit leidde tot een debat over de juiste toon in een bijbelvertaling.
Er is veel onderzoek gedaan naar de oorspronkelijke teksten sinds de publicatie van de NBV.
Wetenschappers hebben nieuwe manuscripten gevonden en oude taal beter begrepen. Deze inzichten vragen om een aanpassing van de vertaling. Soms betekent dit dat een woord anders moet worden vertaald om de oorspronkelijke betekenis beter te raken.
Veranderend taalgebruik
Het verschil NBV en NBV21 zit hem vaak in deze kleine, maar belangrijke correcties. De taal van 2004 is niet meer precies dezelfde als die van 2021.
Woorden veranderen van betekenis of verdwijnen. De NBV21 gebruikt een taal die nu actueel is. Het doel is dat de Bijbel voor iedereen toegankelijk blijft.
Of je nu jong bent of oud, de tekst moet helder en begrijpelijk zijn. De aanleiding is dus simpelweg om relevant te blijven.
Belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de NBV
De NBV21 is geen totaal nieuwe vertaling. Het is een verfijning van de NBV.
Er zijn ongeveer 12.000 wijzigingen doorgevoerd. Dat klinkt als veel, en dat is het ook. Maar de meeste aanpassingen zijn klein.
Eerbiedskapitalen keren terug
Ze zorgen voor meer consistentie en duidelijkheid. De kern van de tekst blijft hetzelfde, maar de randen zijn geschaafd.
Een zichtbare verandering is het terugkeren van eerbiedskapitalen. In de NBV21 worden persoonlijke voornaamwoorden die over God gaan (Hij, Zijn) weer met een hoofdletter geschreven.
In de NBV uit 2004 was dat niet zo. Veel lezers vonden dat verwarrend of ongepast. Door de hoofdletters terug te brengen, geeft de vertaling weer een teken van respect. Dit was een belangrijk verzoek vanuit de kerken.
Consistentie in vertaling
De vertalers hebben hard gewerkt om woorden consistent te vertalen. Als in het Grieks hetzelfde woord wordt gebruikt, wordt nu vaker hetzelfde Nederlandse woord gekozen.
Dit helpt bij het begrijpen van de diepere betekenis van een tekst. Het verschil NBV en NBV21 is hier duidelijk te merken. Waar de NBV soms een synoniem gebruikte voor afwisseling, kiest de NBV21 voor eenheid.
Dit maakt de Bijbel beter te bestuderen. Ook bekende passages zijn aangepast.
Aanpassingen in bekende teksten
Neem het Onze Vader. In de NBV21 is de tekst iets anders geformuleerd dan in de NBV. De zin "Uw wil geschiede" is nu "Uw wil zal geschieden".
Dit soort kleine aanpassingen zorgt voor een betere flow en begrip. Er zijn talloze voorbeelden van deze verfijningen.
Ze maken de tekst levendiger en dichter bij de belevingswereld van nu.
Het vertaalproces van de NBV21
Het maken van een bijbelvertaling is een gigantische klus. Het is een mix van wetenschap, geloof en taalgevoel.
De NBV21 is ontstaan uit een intensief proces dat jaren duurde. Het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap (NBG) had hier een centrale rol in. Zij sturen het hele project aan.
Rol van het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap
Het NBG is een vereniging van mensen die de Bijbel belangrijk vinden. Zij financieren en organiseren bijbelvertalingen in het Nederlands.
Voor de NBV21 hebben ze een speciaal team van vertalers samengesteld. Dit team bestond uit taalwetenschappers en theologen uit zowel Nederland als Vlaanderen.
Betrokkenheid van lezers
Hun expertise zorgt voor een vertaling die in beide landen goed werkt. De NBV21 is niet alleen door experts gemaakt. Het NBG heeft een oproep gedaan aan lezers om feedback te geven. Duizenden mensen hebben gereageerd op proefteksten.
Zij gaven aan waar teksten niet lekker liepen of onduidelijk waren. Deze reacties zijn serieus genomen.
Wetenschappelijke verantwoording
Het vertaalproces van de NBV21 is dus een samenwerking tussen deskundigen en de gewone lezer. Elke vertaling moet wetenschappelijk verantwoord zijn. De vertalers werken met de beste beschikbare bronteksten.
Ze gebruiken kritische edities van de Hebreeuwse Bijbel (de Masoretische Tekst) en het Nieuwe Testament (Novum Testamentum Graece).
Hun keuzes worden gedocumenteerd. Zo kan iedereen zien waarom een bepaalde vertaling is gekozen. Dit zorgt voor transparantie en vertrouwen.
Ontvangst en kritiek vanuit verschillende kerkgenootschappen
Een nieuwe bijbelvertaling roept altijd reacties op. De NBV21 en de noodzaak voor een nieuwe vertaling vormen daarop geen uitzondering.
De ontvangst was over het algemeen positief, maar niet iedereen was direct enthousiast.
Reacties uit protestantse hoek
Verschillende kerken hebben hun licht laten schijnen over de nieuwe tekst. Veel protestantse kerken, zoals de PKN, waren blij met de komst van de NBV21. De terugkeer van de eerbiedskapitalen was een groot pluspunt.
Toch is er ook kritiek. Sommigen vinden dat de vertaling te weinig afwijkt van de NBV.
Katholieke acceptatie
Anderen, vooral vanuit gereformeerde hoek, hadden liever een meer letterlijke vertaling gezien. De acceptatie van de NBV21 hangt vaak af van de eigen traditie. De Rooms-Katholieke Kerk in Nederland heeft de NBV21 geaccepteerd als een officiële liturgische vertaling. Dit is een belangrijk signaal.
Het betekent dat de vertaling geschikt is voor gebruik in de eredienst.
Vrijgemaakte kerken
De katholieke kerk heeft zelf ook een eigen liturgische vertaling (de Willibrordvertaling), maar de NBV21 mag naast die worden gebruikt. Dit toont de breedte van de acceptatie. Binnen de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt is de ontvangst gemengd.
Deze kerken hechten veel waarde aan de historische Statenvertaling. De NBV21 wordt soms gezien als te modern en minder nauwkeurig.
Toch gebruiken steeds meer gemeentes de NBV21 voor persoonlijke lezing. Het is een vertaling die goed leest, ook voor mensen die niet in een kerkelijke traditie zijn opgegroeid. De kritiek op de NBV21 is dus divers en hangt af van de eigen theologische achtergrond.
Welke bijbelvertaling past bij jou?
De keuze voor een bijbel is persoonlijk. Het hangt af van wat je zoekt: een tekst voor dagelijks lezen, voor studie, of voor in de kerk.
De NBV21 is een sterke optie, maar er zijn alternatieven. Laten we kijken naar de belangrijkste concurrenten.
De Herziene Statenvertaling (HSV) is de opvolger van de klassieke Statenvertaling. De HSV is moderner in taal dan de originele Statenvertaling, maar nog steeds redelijk letterlijk. De NBV21 is vrijer in vertaling en probeert de betekenis duidelijk te maken. Kies je voor de HSV, dan kies je voor een vertaling met een historische klank.
NBV21 vs Herziene Statenvertaling (HSV)
Kies je voor de NBV21, dan kies je voor een vertaling die dichter bij het Nederlands van vandaag staat.
De prijs van een HSV bijbel is vergelijkbaar met die van een NBV21, meestal tussen de €25 en €40 voor een standaard editie. De Bijbel in Gewone Taal (BGT) is nog vrijer dan de NBV21. De BGT is geschreven in zeer eenvoudig Nederlands.
Het is een vertaling die je snel begrijpt, zonder moeilijke woorden. De NBV21 is literairder en bevat meer detaillering.
NBV21 vs Bijbel in Gewone Taal (BGT)
Voor kinderen of mensen die moeite hebben met lezen is de BGT ideaal.
Voor wie dieper wil nadenken over de tekst, is de NBV21 beter. De BGT is vaak iets goedkoper, maar de prijsverschillen zijn klein. Wil je een vertaling voor dagelijks lezen en reflectie?
Dan is de NBV21 een uitstekende keuze. De taal is helder, maar niet te simpel.
Welke bijbelvertaling kiezen?
Voor studie van de oorspronkelijke talen is een meer letterlijke vertaling zoals de HSV of de NBG-vertaling (1951) handig.
Voor gezinsmomenten met kleine kinderen is de BGT fijn. Probeer eens een hoofdstuk uit verschillende vertalingen te lezen.
Voel welke tekst jou aanspreekt. De NBV21 is een waardevolle aanwinst voor de Nederlandse Bijbelcultuur. Het is een vertaling die verbindt.