De missie: Hoe Nederlandse paters de wereld introkken
Stel je voor: een groep Nederlandse paters die hun vertrouwde klooster inruilen voor de jungle van Nieuw-Guinea of de savanne van Oost-Afrika. Zonder smartphone, zonder Google Maps, maar met een stuk kaarsrechte moed en een bijbel in de hand.
Hoe deden ze dat vroeger eigenlijk, die missie? In dit stuk nemen we je mee in de wereld van de Nederlandse missiepaters: hoe ze vertrokken, wat ze meenamen en welke fouten ze onderweg maakten. Stap voor stap, zonder poespas.
Stap 1: De roeping – van dorp naar klooster
Je begint niet zomaar als missionaris. Eerst is er die roeping: een diep gevoel dat je meer wilt betekenen voor het geloof. Veel paters komen uit een boerengezin in Brabant of Limburg.
Denk aan dorpjes als Sint-Michielsgestel of het zuidelijke Heuvelland. Ze melden zich aan bij een kloosterorde, zoals de Franciscanen, de Jezuïeten of de Missionarissen van de Heilige Harten.
Je hebt een basisschoolopleiding afgerond en bent minimaal 17 jaar. De meeste kloosters eisen een gezond lichaam en een stabiele mentale gesteldheid.
De intake duurt ongeveer twee jaar. Je leert er bidden, werken en samenleven. Kosten? Geen. Je krijgt onderdak en eten, maar je eigen spaargeld leg je in de gemeenschap.
Een veelgemaakte fout is te snel willen. Jonge kandidaten denken dat het kloosterleven romantisch is, maar het is vooral sober en gestructureerd.
Een dagindeling begint om 06:00 uur met gebed en eindigt om 21:00 uur. Zinloos haasten helpt niet. Neem de tijd: je vorming duurt zeker zes jaar tot je eerste geloften mag afleggen.
Stap 2: Opleiding – kennis en kunde
Na het noviciaat begint de serieuze studie. Je leert theologie, filosofie en missiologie. De meeste paters doen dit in een groot klooster of seminarie, zoals het Seminarie in Rijsbergen of het Franciscanessenklooster in Megen.
De studie duurt gemiddeld vier jaar. Lessen zijn praktisch: hoe leg je een Bijbelverhaal uit aan iemand die nog nooit van Jezus heeft gehoord?
Je leert ook een vreemde taal. Voor Nederlandse paters die naar Nieuw-Guinea gingen, was dat Maleis of Tok Pisin.
Voor Afrika missies was het Swahili of Frans. Een taalcursus duurt drie tot zes maanden en wordt vaak in een speciaal missiehuis gegeven. Denk aan het Missiehuis in Tilburg, waar je in een klaslokaal van 10 bij 8 meter met twintig medekandidaten oefent.
Veel paters maken de fout om alleen theorie te studeren en praktische vaardigheden te skippen.
Je hebt basiskennis nodig van landbouw, bouwen en medische eerste hulp. Een verpleegcursus van drie maanden is geen overbodige luxe. Een gebrek aan praktijk leidt tot onnodige fouten op het missieveld.
Stap 3: Voorbereiding – materialen en uitrusting
Als je weet waar je naartoe gaat, begint de inpaklijst. Een typische uitrusting voor een pater die naar Nieuw-Guinea vertrekt, bestaat uit:
- Een stevige leren wandelschoen, maat 43 (prijs rond €120–€150)
- Een waterdichte regenjas, lengte tot de knie (€80–€100)
- Een Bijbel en missiehandboek, formaat A5 (gratis via het klooster)
- Een medische EHBO-kit met verband, pijnstillers en ontsmettingsmiddel (€50–€70)
- Een zaklamp met extra batterijen (€20–€30)
Je krijgt deze spullen vaak via de orde. Sommige paters kopen zelf extra’s, maar dat is niet verplicht.
Een veelgemaakte fout is te veel meenemen. Een rugzak mag maximaal 12 kilo wegen; anders wordt reizen onmogelijk. Daarnaast regel je officiële documenten: paspoort, visum en vaccinatieboekje.
Een visum voor Indonesië of Papoea-Nieuw-Guinea kost ongeveer €50–€70 en duurt drie weken om te verwerken. Vaccinaties tegen gele koorts, hepatitis A en B, en tyfus zijn verplicht. Een vaccinatiekuur kost gemiddeld €100–€150 en moet zes weken voor vertrek beginnen. Fouten hiermee: te laat beginnen of vergeten dat een boosterprik nodig is na een jaar.
Stap 4: Vertrek – reisroute en logistiek
De reis zelf is een avontuur. Een typische route vanuit Nederland naar Jayapura (Nieuw-Guinea) gaat via Amsterdam Schiphol naar Jakarta, dan door naar Makassar en tenslotte naar Jayapura, waar de weg naar de eeuwige geloften vaak begint.
Reistijd: ongeveer 24 tot 30 uur, inclusief overstap. Een enkeltje kost tussen de €1200 en €1800, afhankelijk van de maatschappij. De orde betaalt dit vaak via giften.
Op de luchthaven controleer je drie keer je bagage. Een veelgemaakte fout is het vergeten van je vaccinatiebewijs of visum.
Zonder deze documenten word je teruggestuurd. Neem altijd een kopie van je paspoort en een contactpersoon mee. In het vliegtuig drink je voldoende water (minimaal 2 liter per 8 uur) om uitdroging te voorkomen. Wie zich verdiept in de vraag hoe word je monnik of non in de 21e eeuw, weet dat een goede voorbereiding essentieel is.
Na aankomst wacht een lokale gids of missionaris je op. Je reist verder per bus of boot.
Een typische busrit in Nieuw-Guinea duurt 8 uur over een gravelweg van 150 kilometer.
Zorg dat je medicijnen tegen wagenziekte bij je hebt. Een veelgemaakte fout is het niet controleren van de weersvoorspelling; regen kan wegen onbegaanbaar maken.
Stap 5: Aankomst – wennen en werken
Na aankomst start je met acclimatiseren. De eerste week slaap je veel, eet je licht en leer je de basiswoorden van de lokale taal.
Een typische dagindeling: 06:00 uur opstaan, 07:00 uur gebed, 08:00 uur ontbijt, 09:00 uur taalles, 12:00 uur lunch, 13:00 uur lokale kennismaking, 17:00 uur avondgebed, 18:00 uur diner, 20:00 uur vrije tijd, 21:00 uur slapen. Je werk bestaat uit catechese, bouwen van een kerkje (circa 6 bij 8 meter), medische hulp en landbouw. Een typisch project: een schooltje bouwen met lokale materialen.
Kosten: €2000–€3000, afhankelijk van de grootte. Veel paters werken met lokale vrijwilligers; je leert snel samenwerken en aanpassen.
Veelgemaakte fouten: te snel te veel willen doen en niet luisteren naar lokale gebruiken. Een pater die zonder toestemming een put graaft, kan conflicten veroorzaken. Neem de tijd om vertrouwen op te bouwen. Een maand rustig observeren is beter dan een week haastig acteren.
Stap 6: Verificatie-checklist
Check voordat je vertrekt en ter plekke of alles klopt. Gebruik deze lijst: Als je deze stappen volgt, ben je goed voorbereid en voorkom je veel fouten.
- Roeping duidelijk: minimaal 2 jaar overwogen en besproken
- Opleiding afgerond: theologie, taal en praktijkvaardigheden
- Uitrusting compleet: schoenen, jas, EHBO, zaklamp, gewicht max 12 kg
- Documenten in orde: paspoort, visum, vaccinatiebewijs
- Reis gepland: route, contactpersoon, reistijd en budget
- Acclimatisatie: eerste week rustig, taalles en lokale kennismaking
- Projecten realistisch: budget €2000–€3000, lokale samenwerking
De missie is zwaar, maar de voldoening is groot. Je leert niet alleen andere culturen kennen, maar ook jezelf.
En dat is precies wat Nederlandse paters al eeuwen doen: de wereld intrekken met een open hart en een praktische instelling, ook wanneer ze in de refter gezamenlijk de maaltijd gebruiken.