De kloosterretraite: Een weekend van stilte en bezinning

Henk van der Linden

Historicus en cultuurjournalist

Stel je voor: je telefoon gaat uit. De constante stroom van notificaties, e-mails en sociale media stopt.

Je ademt diep in en ruikt de geur van oude stenen en verse koffie.

Ontsnappen aan de drukte

Je bent aangekomen in een klooster. Een kloosterretraite is een weekend of midweek weg in een klooster, speciaal om tot rust te komen en stil te staan bij je leven. Het is geen vakantie vol activiteiten, maar een tijd van bezinning.

Behoefte aan zingeving en stilte

Je doet niets ‘moeten’. In Nederland is dit een eeuwenoude traditie, nu populairder dan ooit. Wanneer kies je voor zo’n weekend? Meestal als je voelt dat je vastloopt in de dagelijkse drukte.

“De stilte in het klooster is niet leeg, maar vol van aanwezigheid.”

Je hoofd zit vol, je agenda staat propvol en je merkt dat je weinig ruimte meer hebt voor jezelf.

Een kloosterretraite biedt een veilige haven. Je ontsnapt letterlijk aan de hectiek van alledag.

Het dagritme van de monniken

In een klooster heerst een ander ritme. Er is geen haast. De muren zijn dik, de stilte diep.

Je kunt even loskomen van je verplichtingen en je hoofd leegmaken. Het is een plek waar je even niets ‘moet’.

Getijdengebeden

Veel mensen zoeken antwoorden op levensvragen. Waar ben ik? Wat wil ik? Een kloosterretraite geeft je de ruimte om hierbij stil te staan. De stilte helpt je om je eigen gedachten beter te horen.

Je merkt dat je langzaam weer contact maakt met wat echt belangrijk voor je is. Je bent nieuwsgierig: hoe ziet zo’n weekend er eigenlijk uit?

Maaltijden in stilte

Het dagritme is gebaseerd op de eeuwenoude traditie van de monniken. Het is geen strak keurslijf, maar een steun in de rug.

Je dag begint vroeg, meestal rond zeven uur ’s ochtends. Het ontbijt is simpel en gezond. Daarna is er ruimte voor gebed, meditatie of een wandeling in de kloostertuin.

Het middageten is vaak een warme maaltijd, gevolgd door een middagrust. De avond sluit je af met een gebed. Je hoeft niets te organiseren; het ritme draagt je. De kern van het kloosterleven zijn de getijdengebeden.

Dit zijn gebedsmomenten verspreid over de dag. In Nederland volgen veel kloosters de traditie van de Benedictijnen of de Cisterciënzers.

Individuele stilteretraite

Je kunt meedoen, maar je mag ook gewoon luisteren. De psalmen en gezangen zijn eeuwenoud en hebben een rustgevende werking.

Eten in een klooster is anders dan thuis. Vaak eet je in stilte. Soms is er een lezing of muziek, maar meestal is het rustig.

Begeleide thema-retraites

Je proeft de eenvoudige, maar smaakvolle gerechten. Het is een moment van aandacht voor voeding en samen zijn, zonder afleiding door gesprekken.

Niet elke retraite is hetzelfde. Afhankelijk van wat je zoekt, kies je een type dat bij je past. De prijzen variëren van €80 tot €150 per weekend, inclusief maaltijden en overnachting.

Werkretraites

Dit is de meest pure vorm. Je bent alleen, maar niet eenzaam.

Je volgt het ritme van het klooster en hebt veel tijd voor jezelf.

Ideaal als je tot rust wilt komen en je gedachten wilt ordenen. Je mag je eigen boek meenemen, een dagboek of gewoon niets. Hier staat een specifiek thema centraal, zoals ‘vergeving’ of ‘levensvragen’.

Een geestelijk begeleider leidt de groep. Je deelt ervaringen (als je wilt) en krijgt handvatten aangereikt. Dit is waardevol als je niet alleen stil wilt zijn, maar ook wilt groeien. Bij een werkretraite combineer je bezinning met actief bezig zijn.

Abdij Koningshoeven

Je helpt mee in de tuin of in de keuken. Dit is een oude traditie: ora et labora (bidden en werken), een mooie manier om God te ervaren in de stilte.

Het fysieke werk helpt om je hoofd leeg te maken. Je voelt je weer nuttig en verbonden met de aarde.

Sint-Adelbertabdij Egmond

Nederland kent een rijke kloostertraditie. Veel kloosters bieden gastvrijheid voor retraites. Hieronder drie bekende opties.

Deze abdij ligt in het Brabantse Berkel-Enschot. De monniken zijn Trappisten en staan bekend om hun bier (La Trappe).

Klooster Huissen

Het klooster ligt midden in de natuur. Je kunt er wandelen en fietsen. De retraites zijn er eenvoudig en rustiek.

Prijzen liggen rond de €100 per weekend. Gelegen in de duinen van Noord-Holland.

Dit Benedictijnenklooster bestaat al sinds de middeleeuwen. De sfeer is zeer gastvrij.

Je kunt er terecht voor stilteretraites en themaweekenden. De abdijkerk is prachtig en open voor gebed. Overnachtingen kosten ongeveer €90 per nacht.

Digitale detox

Dit klooster ligt in de Betuwe, vlak bij Nijmegen. Het is een klooster van de Zusters van het Allerheiligst Sacrament. Ze bieden retraites aan voor zowel mannen als vrouwen. De sfeer is heel warm en moederlijk.

Je kunt er terecht voor een weekend of een midweek. De kosten zijn laag, vaak op basis van giften of een vaste bijdrage van €75.

Verwachtingen loslaten

Een goede voorbereiding maakt je retraite meer waard. Het helpt je om sneller te aarden en los te laten.

Laat je laptop en smartphone zoveel mogelijk thuis of zet ze uit. In veel kloosters is wifi beperkt of afwezig. Gebruik je telefoon alleen voor het maken van foto’s (als dat mag) of als wekker, en richt thuis alvast een persoonlijke plek voor gebed in.

Wat neem je mee?

Je zult merken dat je hoofd kalmeert zodra de digitale ruis stopt.

Je hoeft niets te presteren. Het is geen cursus of therapie. Soms voelt een retraite in het begin ongemakkelijk of saai. Dat is normaal.

• Comfortabele kleding (geen strakke broeken of feestoutfits)
• Stevige schoenen voor wandelingen
• Een Bijbel, psalmenboek of ander spiritueel leeswerk
• Een dagboek en pen
• Een bidprentje of gebedsketting (als je die hebt)
• Fles water en eventueel thee (soms is koffie beperkt)

Blijf niet hangen in teleurstelling als het anders gaat dan je dacht. Vertrouw erop dat het weekend je brengt wat je op dat moment nodig hebt.

Pak licht in. Een checklist voor een kloosterretraite ziet er zo uit:

Check altijd de website van het klooster voor specifieke regels. Sommige kloosters vragen om beddengoed mee te nemen, andere verhuren lakens. De meeste kloosters zijn sober maar comfortabel.

Je slaapt op een eenvoudig bed, soms op een kamer alleen, soms op een zaal. Een kloosterretraite is een geschenk aan jezelf. Het is een kans om even los te komen van de ratrace en te voelen wat er onder de oppervlakte leeft. Verdiep je tijdens je verblijf in diverse vormen van christelijke meditatie. Dus, kies een klooster, pak je tas en ga op weg naar stilte.